Theo số liệu mới nhất năm 2024 từ Triple-A (một doanh nghiệp Fintech có trụ sở tại Singapore), số người sở hữu tiền số trên toàn cầu đã đạt 562 triệu, tăng 33% so với năm 2023. Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 17 triệu người (tương đương 17,4% dân số) tham gia giao dịch và sở hữu tiền số.
Dữ liệu từ Chainalysis cũng ghi nhận dòng tiền đổ vào Việt Nam liên quan đến tài sản mã hóa lên tới 100 tỷ USD mỗi năm giai đoạn 2022–2024 – cao gấp đôi vốn FDI truyền thống. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn chưa có khung pháp lý rõ ràng cho loại tài sản đặc thùng này, dẫn đến một vùng kinh tế xám trong bối cảnh chuyển đổi số và CMCN 4.0.
Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 (CNCNS 2025) được thông qua ngày 14/6/2025, có hiệu lực từ 01/01/2026, được xem là bước đi đầu trong việc định danh khái niệm “tài sản số”. Theo đó, tài sản số là dữ liệu số có giá trị, được tạo lập, phát hành, chuyển giao bằng công nghệ trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, luật đã loại trừ chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính ra khỏi phạm vi điều chỉnh.
Trong khi đó, tiền mã hóa vẫn chưa được luật hóa một cách công khai. Theo Ngân hàng Trung Ương châu Âu, cryptocurrencies là một loại tài sản mã hóa được sử dụng cho trao đổi ngang hàng. Tuy nhiên, NHNN Việt Nam vẫn giữ quan điểm: Bitcoin, Litecoin… không là phương tiện thanh toán hợp pháp và bị cấm.
Mặc dù vậy, Luật CNCNS 2025 đã thừa nhận khái niệm “tài sản ảo” được sử dụng cho đầu tư và trao đổi – được xem là bước mở đường để các nhà lập pháp nghiên cứu và hoàn thiện các quy định chi tiết về tiền số, ICO, stablecoin…
Thực tế, từ 2016, Bộ Tài chính đã từng xem tiền kỹ thuật số là hàng hóa và đề xuất thu thuế. Tuy nhiên, quan điểm này bị TAND tỉnh Bến Tre tuyên vượt thẩm quyền. Năm 2018, Thủ tướng đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu ICO, và đến 2025, CNCNS đã đưa khái niệm tài sản ảo vào luật.
Cũng trong năm 2025, Chính phủ đã ban hành Danh mục công nghệ chiến lược, trong đó blockchain và các sản phẩm như: tài sản số, tiền số, tiền mã hóa được xem là trọng tâm. Mục tiêu là vừa thí điểm, vừa rút kinh nghiệm, tiến tới luật hóa đầy đủ.
Kiến nghị và đề xuất:
- Tiếp tục hoàn thiện quy định thí điểm, sandbox.
- Tăng tính minh bạch, không hình sự hóa các giao dịch dân sự.
- Pháp luật phải vẫa là khung điều tiết nhưng vẫn tạo đầy đủ dưỡng đi cho đổi mới và sáng tạo.
Từ các bước đầu thán dụng như CNCNS 2025, Việt Nam đang dần hoàn thiện hành lang pháp lý cho tài sản số – một lĩnh vực đầy tiềm năng trong thời đại kinh tế số.
Nếu bạn có thắc mắc hoặc cần tư vấn pháp luật, vui lòng liên hệ qua các kênh dưới đây:
