Dưới đây là tổng hợp 5+ điểm mới quan trọng của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 mà doanh nghiệp và tổ chức cần lưu ý.

Hoạt động “đổi mới sáng tạo” lần đầu tiên được đưa vào luật

Một trong những điểm đột phá lớn nhất là hoạt động “đổi mới sáng tạo” được chính thức ghi nhận ngang hàng với khoa học và công nghệ.

Luật đã bổ sung khái niệm:

• Đổi mới sáng tạo là hoạt động tạo ra sản phẩm, dịch vụ, quy trình, mô hình kinh doanh mới hoặc cải tiến đáng kể so với cái đã có.
• Hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo bao gồm nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ, sản xuất thử nghiệm, ứng dụng – chuyển giao công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo, v.v.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đây là bước thay đổi tư duy, khẳng định đổi mới sáng tạo không chỉ là hoạt động chuyên môn của nhà khoa học mà còn là quá trình của toàn xã hội.

Phát triển, ứng dụng AI phải đặt dưới sự kiểm soát của con người

Luật mới nhấn mạnh nguyên tắc mọi hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải lấy con người làm trung tâm.

Đặc biệt, với các lĩnh vực như y tế, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo (AI), việc nghiên cứu và ứng dụng phải luôn được giám sát, kiểm soát bởi con người, nhằm bảo đảm phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và quyền con người.

Ngoài ra, luật quy định rõ:

• Phát triển hệ thống tiêu chuẩn công nghệ nhằm loại bỏ công nghệ lạc hậu, gây ảnh hưởng tiêu cực.
• Nhà nước quản lý hoạt động khoa học và đổi mới sáng tạo theo nguyên tắc hậu kiểm, tạo điều kiện tự chủ cho tổ chức, doanh nghiệp.

Rủi ro trong nghiên cứu khoa học có thể được miễn trách nhiệm hình sự

Trước đây, luật chỉ miễn trách nhiệm dân sự đối với rủi ro khách quan trong nghiên cứu. Tuy nhiên, Luật 2025 đã mở rộng phạm vi miễn trừ, bao gồm cả trách nhiệm hành chính và hình sự trong một số trường hợp.

Điều kiện để được miễn trừ:

• Tổ chức, cá nhân tuân thủ đầy đủ quy trình, quy định nghiên cứu.
• Không có hành vi gian lận, cố ý vi phạm pháp luật, không sử dụng sai kinh phí.
• Rủi ro xuất phát từ thử nghiệm có kiểm soát, đầu tư mạo hiểm hoặc nguyên nhân khách quan khác.

Đây là một cơ chế quan trọng nhằm khuyến khích nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới, đồng thời giảm rào cản pháp lý cho các hoạt động đổi mới sáng tạo.

Cấm che giấu rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm

Luật mới bổ sung hành vi bị cấm, bao gồm:

• Cố ý che giấu rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm gây thiệt hại nghiêm trọng đến môi trường, sức khỏe cộng đồng.
• Tiết lộ hoặc sử dụng trái phép dữ liệu nhạy cảm thu thập trong nghiên cứu, gây ảnh hưởng đến quyền riêng tư hoặc an ninh quốc gia.

Điều này góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Khuyến khích ứng dụng AI trong khoa học và đổi mới sáng tạo

Luật khẳng định Nhà nước sẽ thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, trong đó đặc biệt chú trọng đến dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI).

Ứng dụng AI sẽ giúp:

• Tự động hóa quy trình nghiên cứu.
• Nâng cao năng suất, hiệu quả.
• Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong các ngành, lĩnh vực.

Chi phí tài trợ cho nghiên cứu được tính vào chi phí được trừ thuế

Theo Điều 35, các khoản chi phí doanh nghiệp tài trợ hoặc trực tiếp thực hiện nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo sẽ được tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp.

Đây là chính sách khuyến khích mạnh mẽ doanh nghiệp tham gia đầu tư cho nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.

Tổ chức thị trường chứng khoán chuyên biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam được phép tổ chức phân bảng chuyên biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Điều này mở ra kênh huy động vốn minh bạch, chuyên nghiệp cho startup sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện cho các quỹ đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư chuyên nghiệp tham gia.

Thêm 3 khoản thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân

Luật bổ sung thêm 03 khoản thu nhập miễn thuế TNCN, gồm:

• Thu nhập từ lương, công của người thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
• Thu nhập từ quyền tác giả khi kết quả nghiên cứu được thương mại hóa.
• Thu nhập của nhà đầu tư, chuyên gia, sáng lập viên tham gia dự án khởi nghiệp sáng tạo.

Đây là chính sách ưu đãi quan trọng, tạo động lực cho lực lượng nghiên cứu và khởi nghiệp.

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong việc khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ. Những điểm mới của luật không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp và startup sáng tạo, mà còn góp phần tạo dựng môi trường pháp lý thuận lợi cho quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Bài viết được thực hiện bởi Công ty Luật TNHH LHLegal – chuyên tư vấn pháp lý trong lĩnh vực doanh nghiệp, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nếu Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết, vui lòng liên hệ hotline để được hỗ trợ nhanh chóng và hiệu quả.