Thủ đoạn tinh vi của tội phạm lừa đảo công nghệ Deepfake

Các đối tượng lừa đảo khai thác thông tin công khai trên các mạng xã hội như Facebook, TikTok, Instagram để thu thập hình ảnh, video hoặc các đoạn clip nói chuyện của cá nhân. Sau đó, chúng sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra video hoặc giọng nói giả (deepfake) với độ giống thật rất cao. Khi đã có dữ liệu, đối tượng thực hiện cuộc gọi video, đưa ra các lý do khẩn cấp như:

• Cần tiền gấp để giải quyết công việc hoặc sự cố tài chính.
• Gặp tai nạn hoặc nhờ chuyển tiền giúp vì đang bận việc quan trọng.
• Chỉ bật camera vài giây rồi tắt với lý do sóng yếu hoặc mạng không ổn định để tạo lòng tin.

Dấu hiệu nhận biết các cuộc gọi này thường là hình ảnh bị giật, không rõ nét, thời gian gọi rất nhanh và đối tượng liên tục thúc ép nạn nhân chuyển tiền ngay lập tức mà không cho thời gian xác minh.

Truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015

Theo quy định pháp luật, hành vi sử dụng công nghệ giả mạo để lừa đảo chiếm đoạt tài sản sẽ bị xử lý nghiêm khắc.

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174)

Căn cứ Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản từ 2 triệu đồng trở lên sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự:

• Phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm: Đối với hành vi chiếm đoạt tài sản từ 2 triệu đồng trở lên.
• Phạt tù từ 2 năm đến 7 năm: Nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp hoặc chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn.
• Phạt tù từ 7 năm đến 15 năm: Nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.
• Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân: Nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên.
• Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 – 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc hành nghề từ 1 – 5 năm, hoặc bị tịch thu một phần/toàn bộ tài sản.

Tội sử dụng mạng máy tính, phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản (Điều 290)

Đối với các hành vi lợi dụng công nghệ cao, tạo video deepfake để chiếm đoạt tài sản, người vi phạm còn có thể bị xử lý theo Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017):

• Mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng.
• Hoặc phạt tù từ 1 năm đến 12 năm.

Xử phạt hành chính đối với hành vi giả mạo trên mạng

Trong trường hợp hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự, người vi phạm vẫn sẽ bị xử phạt theo Nghị định số 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 14/2022/NĐ-CP):

• Hành vi giả mạo tổ chức, cá nhân và cung cấp thông tin sai sự thật nhằm lừa đảo có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng.
• Buộc phải gỡ bỏ các thông tin vi phạm đã cung cấp.

Khuyến cáo: Người dân cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không chuyển tiền khi chưa kiểm tra lại thông tin qua các kênh liên lạc trực tiếp khác để tránh sập bẫy lừa đảo công nghệ cao