Đột phá với phiên tòa số hóa

Gần đây, TAND quận 1 đã xét xử vụ án liên quan đến hành vi mua bán, tàng trữ trái phép chất ma túy của người mẫu Đinh Nhikolai cùng 12 bị cáo khác bằng hình thức phiên tòa số hóa. Trước đó, mô hình này cũng từng được áp dụng trong vụ xét xử tài xế đánh người gần Bệnh viện Từ Dũ.

Điểm khác biệt của phiên tòa số hóa là toàn bộ hồ sơ vụ án được chuyển sang dạng số, lưu trữ và trình chiếu qua phần mềm tranh tụng. Hội đồng xét xử, luật sư, thư ký đều sử dụng máy tính kết nối hệ thống, thay thế hoàn toàn việc tra cứu bằng giấy tờ truyền thống. Tài liệu và chứng cứ được trình chiếu trực quan giúp các bên dễ dàng theo dõi và tranh luận theo tiến trình tố tụng.

Phần mềm tranh tụng này có thể vận hành trên máy tính bảng, điện thoại di động, cho phép các bên thao tác, chú thích, so sánh tài liệu ngay tại phiên tòa. Bất kỳ tài liệu mới nào cũng có thể được cập nhật nhanh chóng vào hệ thống.

Hàng loạt tiện ích số phục vụ người dân

Không chỉ đổi mới hoạt động xét xử, TAND quận 1 còn tiên phong ứng dụng sinh trắc học, mã định danh, và đặc biệt là Zalo Official Account “Tòa án nhân dân quận 1” để tăng cường kết nối với người dân. Các tiện ích đáng chú ý:

• Tra cứu hồ sơ, quá trình tố tụng qua Zalo bằng CCCD và số hồ sơ.

• Gửi và nhận trích lục, sao y hồ sơ không cần đến tòa án.

• Xác minh tính xác thực văn bản thông qua mã định danh hoặc gửi ảnh văn bản qua Zalo để đối chiếu với bản gốc.

• Tư vấn, tiếp nhận khiếu nại/tố cáo trực tuyến, giúp người dân tiết kiệm thời gian, công sức.

Anh Nguyễn Sỹ Pháp, một đại diện ủy quyền, chia sẻ: “Thay vì phải đến tòa chờ ngày hẹn, tôi chỉ cần quét mã QR là biết ngay tình trạng xử lý đơn khởi kiện. Nếu cần bổ sung hồ sơ cũng có thể làm nhanh chóng. Rất tiện lợi”.

Chuyển đổi số: Tối ưu hóa công việc và nâng cao năng lực quản trị

Theo ông Nguyễn Quang Huynh, Chánh án TAND quận 1 kiêm Trưởng ban Chuyển đổi số và xây dựng Tòa án điện tử, việc chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu tất yếu theo định hướng của Đảng và Nhà nước, mà còn xuất phát từ nhu cầu cấp bách trong công việc. Mỗi thẩm phán xử lý 150–200 hồ sơ/năm, trong khi thiếu biên chế thư ký và áp lực tăng cao.

Việc đưa vào vận hành Hệ thống quản lý thông tin nội bộ từ tháng 10-2023 đã thay đổi hoàn toàn cách làm việc: thẩm phán, thư ký chỉ cần một thiết bị có kết nối internet là có thể quản lý toàn bộ hồ sơ vụ án, theo dõi tiến độ tố tụng, đánh giá tỷ lệ giải quyết án… mà không cần tra cứu hồ sơ giấy thủ công.

“Chuyển đổi số giúp tái cấu trúc quy trình tố tụng theo hướng khép kín, thống nhất, đồng thời vẫn đảm bảo nguyên tắc độc lập xét xử”, ông Huynh nhấn mạnh. Bên cạnh đó, người dân cũng dễ dàng tiếp cận chứng cứ, bản án, quyết định thông qua các công cụ số, giảm tải thời gian xử lý hồ sơ hành chính.

Hướng tới tòa án thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo

Trong thời gian tới, TAND quận 1 đặt mục tiêu:

• Số hóa toàn bộ hồ sơ lưu trữ từ năm 1976 đến tháng 9-2023;

• Tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), máy học vào hệ thống nội bộ để hỗ trợ phân tích, đề xuất hướng xử lý hồ sơ;

• Xây dựng các phòng xét xử và làm việc ảo trên không gian mạng.

Việc ứng dụng công nghệ cao không chỉ nâng cao hiệu suất làm việc mà còn là nền tảng xây dựng tòa án công khai, minh bạch và hiện đại, từng bước hướng đến Tòa án thông minh 4.0 – nơi công lý không chỉ được thực thi, mà còn được phục vụ kịp thời, chính xác và thuận tiện cho người dân.