Cần có chính sách ưu đãi đặc biệt cho chuyên gia công nghệ

Sáng 25/3, tại Nhà Quốc hội, khi thảo luận về dự án Luật Công nghiệp công nghệ số, các đại biểu Quốc hội chuyên trách nhấn mạnh sự cần thiết của việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, góp phần thúc đẩy công nghiệp công nghệ số trở thành động lực tăng trưởng kinh tế.

Đại biểu Trần Văn Khải (Hà Nam) cho rằng, Nghị quyết số 57-NQ/TW yêu cầu thay đổi tư duy quản lý, thay vì “không quản được thì cấm”, cần mở đường cho công nghệ mới thông qua cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Tuy nhiên, dự thảo Luật hiện tại vẫn còn nhiều hạn chế như phạm vi thử nghiệm hẹp (Điều 42) và danh mục hành vi bị cấm còn chung chung (Điều 12), có thể gây cản trở sự đổi mới sáng tạo.

Mở rộng cơ chế thử nghiệm và thúc đẩy kinh tế dữ liệu

Các đại biểu đề xuất mở rộng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho tất cả các sản phẩm, dịch vụ công nghệ số chưa có quy định pháp luật điều chỉnh. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục phê duyệt thử nghiệm và loại bỏ các quy định cấm không cần thiết, qua đó khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn thử nghiệm công nghệ mới tại Việt Nam.

Nghị quyết số 57-NQ/TW cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của dữ liệu số như một tài nguyên chiến lược, cần được khai thác hiệu quả để thúc đẩy nền kinh tế số. Tuy nhiên, dự thảo Luật hiện tại chưa làm rõ cơ chế chia sẻ, khai thác dữ liệu, chưa có quy định cụ thể về mở dữ liệu công hay phát triển thị trường dữ liệu. Các đại biểu kiến nghị bổ sung nguyên tắc “dữ liệu mở”, thiết lập các trung tâm dữ liệu và sàn giao dịch dữ liệu để tạo động lực cho công nghiệp dữ liệu phát triển mạnh mẽ.

Đề xuất miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân để thu hút nhân tài

Theo đại biểu Quốc hội, một trong những yếu tố quan trọng để phát triển công nghiệp công nghệ số là chính sách thu hút nhân tài. Mặc dù dự thảo Luật đã đề cập đến vấn đề này (Điều 25), nhưng vẫn còn chung chung, chưa cụ thể hóa những ưu đãi vượt trội nhằm thu hút chuyên gia công nghệ cao.

Hiện nay, chưa có quy định miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia công nghệ cao, cũng như chưa có chính sách hỗ trợ lưu trú dài hạn cho chuyên gia nước ngoài hay thu hút sinh viên giỏi vào các ngành công nghệ chiến lược. Điều này khiến Việt Nam gặp khó khăn trong việc cạnh tranh nguồn nhân lực chất lượng cao với các nước trong khu vực.

Để khắc phục tình trạng này, các đại biểu đề xuất bổ sung các chính sách đột phá, bao gồm:

• Miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia công nghệ cao.
• Đơn giản hóa thủ tục lưu trú dài hạn cho chuyên gia nước ngoài.
• Tăng cường hỗ trợ đào tạo và thu hút nhân tài công nghệ số.

Nâng cao tính cạnh tranh trong thu hút nhân lực công nghệ số

Đại biểu Phạm Trọng Nghĩa (Lạng Sơn) nhấn mạnh rằng việc thu hút nhân tài công nghệ số đòi hỏi chính sách ưu đãi vượt trội, đủ sức cạnh tranh với các quốc gia khác. Do đó, ông đề nghị cơ quan soạn thảo Luật cần nghiên cứu và báo cáo thêm về các chính sách ưu đãi của các quốc gia trong khu vực ASEAN để có cơ sở xây dựng chính sách phù hợp cho Việt Nam.

Việc bổ sung các chính sách ưu đãi về thuế, thủ tục lưu trú và đào tạo nhân tài công nghệ số không chỉ giúp Việt Nam cạnh tranh tốt hơn trong việc thu hút chuyên gia công nghệ cao mà còn góp phần xây dựng một hệ sinh thái công nghệ số mạnh mẽ, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.