Tư duy linh hoạt và khả năng học suốt đời

Chị Phạm Thu Hằng – chuyên gia hướng nghiệp tại TP.HCM – cho rằng: “Ngành nghề sẽ còn tiếp tục biến đổi mạnh mẽ trong 5 – 10 năm tới. Những gì hôm nay được xem là ‘ổn định’, chưa chắc còn phù hợp trong tương lai. Vậy nên điều quan trọng không phải là chọn một ngành cố định, mà là phát triển tư duy linh hoạt, kỹ năng học suốt đời để chuyển đổi khi cần thiết.”

Chị Hằng khuyến khích học sinh nên tiếp cận nghề nghiệp theo hướng mở: thay vì bó buộc bản thân vào một ngành, hãy suy nghĩ theo cụm ngành, lĩnh vực. Ví dụ: yêu thích sáng tạo nội dung không chỉ giới hạn ở báo chí, mà còn có thể mở rộng sang marketing, thiết kế, sản xuất video, hay phát triển nội dung cho AI…

Kỹ năng con người là “vũ khí” cạnh tranh

Nhiều chuyên gia cùng đồng tình rằng, những kỹ năng mang tính “con người” – mà AI khó thay thế – sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Đó là các kỹ năng như: tư duy phản biện, giao tiếp, làm việc nhóm, lãnh đạo, giải quyết vấn đề, sáng tạo…

Anh Nguyễn Văn Kiên – chuyên gia đào tạo kỹ năng mềm tại Hà Nội – chia sẻ: “AI có thể xử lý khối lượng lớn dữ liệu trong tích tắc, nhưng AI không thể thay con người ra quyết định trong bối cảnh đạo đức, cảm xúc hay các tình huống bất định. Vì thế, năng lực cảm thông, tư duy phản biện và khả năng thích nghi sẽ là ‘lõi cứng’ giúp người trẻ không bị đào thải.”

Trải nghiệm thực tế – đừng bỏ qua!

Bên cạnh việc tìm hiểu lý thuyết, các chuyên gia khuyên học sinh nên chủ động tham gia các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp như: thực tập, tham quan doanh nghiệp, trò chuyện với người trong ngành, tham gia các dự án xã hội hoặc làm tình nguyện…

Theo chị Nguyễn Hồng Nhung – cố vấn học đường tại TP.HCM: “Việc học sinh có cơ hội ‘chạm’ vào thực tế nghề nghiệp sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về tính chất công việc, môi trường làm việc, từ đó có lựa chọn sáng suốt hơn, tránh trường hợp chọn ngành theo cảm tính hoặc định kiến.”

Tổng hòa giữa đam mê – năng lực – xu hướng

Tựu trung, việc chọn ngành nghề trong thời đại AI không nên chạy theo trào lưu, mà cần sự tổng hòa giữa ba yếu tố:

1. Đam mê: Điều gì khiến bạn yêu thích, say mê, sẵn sàng dành thời gian theo đuổi?

2. Năng lực: Bạn giỏi ở lĩnh vực nào? Môn học nào bạn có thể làm tốt hơn người khác?

3. Xu hướng: Ngành nghề đó có cơ hội phát triển trong tương lai? Có bị thay thế bởi AI không?

Khi ba yếu tố này giao nhau, sẽ là điểm bắt đầu lý tưởng cho một hành trình nghề nghiệp bền vững.

Trong thời đại AI, việc chọn ngành không còn đơn thuần là chọn “nghề hot” hay theo đuổi đam mê một cách mù quáng. Đó là hành trình tìm hiểu bản thân, hiểu thị trường, trang bị tư duy linh hoạt và năng lực thích nghi để có thể vững vàng trước mọi biến đổi của thời đại. Người trẻ không nên lo sợ AI, mà hãy coi AI là trợ thủ đắc lực giúp mình nâng cao năng lực và đóng góp nhiều hơn cho xã hội.