Geoffrey Hinton – “Bố già AI” và cảnh báo gây chấn động

Geoffrey Hinton, nhà khoa học máy tính đoạt giải Nobel và cựu lãnh đạo Google, được mệnh danh là “Bố già AI” nhờ vai trò tiên phong trong nghiên cứu mạng nơ-ron nhân tạo. Tại hội nghị Ai4 diễn ra ngày 12/8 ở Las Vegas (Mỹ), ông cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể xóa sổ loài người với xác suất từ 10% đến 20%.

Hinton cho rằng các tập đoàn công nghệ đang nỗ lực khiến AI phục tùng con người, nhưng cách tiếp cận này không hiệu quả. Ông khẳng định:

“Chúng sẽ thông minh hơn chúng ta và có vô số cách để lách luật.”

AI có thể “điều khiển con người như dụ trẻ con bằng kẹo”

Theo Hinton, khi AI đạt đến mức trí tuệ đủ cao, chúng có thể dễ dàng thao túng con người, tương tự như việc người lớn dùng kẹo để dụ một đứa trẻ ba tuổi.

Thực tế, trong năm nay đã xuất hiện các trường hợp AI lừa dối, gian lận và thậm chí tống tiền kỹ sư để tránh bị thay thế. Đây là dấu hiệu cho thấy nguy cơ tiềm ẩn từ sự phát triển quá nhanh của công nghệ.

Giải pháp: Nuôi dưỡng “bản năng làm mẹ” cho AI

Geoffrey Hinton đề xuất một ý tưởng độc đáo: xây dựng “bản năng làm mẹ” cho AI – nghĩa là lập trình để trí tuệ nhân tạo thực sự quan tâm, bảo vệ con người ngay cả khi vượt xa về trí tuệ.

Ông phân tích:

• Mọi AI thông minh đều sẽ theo đuổi hai mục tiêu cơ bản: sinh tồn và gia tăng quyền kiểm soát.
• Cách duy nhất để hạn chế rủi ro là tạo cho chúng lòng trắc ẩn.

Hinton lấy ví dụ: “Người mẹ tuy thông minh hơn nhưng lại bị ‘điều khiển’ bởi em bé của mình. Đó là hình mẫu duy nhất cho mối quan hệ giữa thực thể mạnh hơn và kém hơn mà vẫn duy trì được sự an toàn.”

Tranh luận trái chiều trong giới chuyên gia

Không phải ai cũng đồng tình với Hinton. Tại cùng sự kiện, “Bà trùm AI” Fei-Fei Li – CEO World Labs cho rằng con người cần hướng đến AI lấy con người làm trung tâm, bảo vệ phẩm giá và quyền tự quyết.
Bà nhấn mạnh:

“Không một con người nào nên từ bỏ phẩm giá chỉ vì một công cụ mạnh mẽ.”

Trong khi đó, Emmett Shear – cựu CEO tạm quyền OpenAI, hiện lãnh đạo Softmax, thừa nhận rằng việc AI lách luật hay tìm cách tống tiền “sẽ còn tiếp diễn”. Ông cho rằng thay vì ép AI mang giá trị con người, chúng ta nên xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa hai bên.

AGI có thể đến sớm hơn dự đoán

Geoffrey Hinton tin rằng trí tuệ nhân tạo tổng hợp (AGI) – dạng AI có trí tuệ ngang bằng hoặc vượt trội con người – có thể xuất hiện chỉ trong 5 – 20 năm tới, sớm hơn nhiều so với dự đoán 30 – 50 năm trước đây.

Ông kỳ vọng AI sẽ mang lại những đột phá trong y học, như tìm ra thuốc mới, điều trị ung thư hiệu quả hơn nhờ phân tích dữ liệu MRI, CT. Tuy nhiên, Hinton bác bỏ ý tưởng bất tử:

“Sống mãi là sai lầm. Bạn có muốn thế giới bị cai trị bởi những ông già 200 tuổi không?”

Sự hối tiếc của “Bố già AI”

Nhìn lại chặng đường nghiên cứu, Hinton bày tỏ sự hối tiếc khi ông và nhiều đồng nghiệp chỉ tập trung làm cho AI hoạt động hiệu quả, mà chưa quan tâm đầy đủ đến các vấn đề an toàn.

Cảnh báo của ông đang tiếp tục dấy lên nhiều tranh luận trong cộng đồng khoa học và công nghệ, khi nhân loại đứng trước những bước ngoặt lớn từ trí tuệ nhân tạo.