Chiến trường giả, bản lĩnh thật: Công nghệ nâng cao chất lượng huấn luyện quân sự

Trên bầu trời xanh ngắt, một chiếc UAV nhỏ gọn với đôi cánh gắn camera khởi động rồi lao vút lên cao, quần lượn trinh sát. Dưới thao trường nắng gắt, khẩu lệnh dõng dạc vang lên: “Địch tiến hành đổ bộ đường không!”. Tổ điều khiển UAV nhanh chóng thực hiện giả lập tình huống máy bay địch tấn công. Tín hiệu truyền về trung tâm chỉ huy hiển thị rõ các mục tiêu, tạo điều kiện cho lực lượng phòng thủ triển khai phương án tác chiến. “Báo cáo, kẻ địch đã vào tầm bắn!”, ngay lập tức, khẩu lệnh tiến công được ban hành, các đơn vị phối hợp nhịp nhàng, pháo khai hỏa, bộ đội nhanh chóng chiếm lĩnh trận địa.

Không chỉ hỗ trợ quan sát, UAV còn kết hợp với hệ thống âm thanh giả lập chiến trường, mang đến trải nghiệm thực tế cao hơn. Khi một tổ bộ đội vừa tiếp cận vị trí phục kích, bất ngờ, tiếng súng rền vang từ phía trước, tiếng nổ chát chúa vọng lại như một trận chiến thực sự. Hệ thống tạo giả mục tiêu bốc cháy được kích hoạt ngay sau đợt tấn công, lửa bùng lên, khói nghi ngút, giúp bộ đội trực quan hóa hiệu quả tác chiến. Những trải nghiệm này không chỉ tăng tính chân thực mà còn rèn luyện bản lĩnh chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ.

Ứng dụng công nghệ vào huấn luyện chiến đấu

Tại Sư đoàn 324 (Quân khu 4), việc ứng dụng công nghệ mô phỏng đã trở thành yếu tố không thể thiếu trong các đợt diễn tập chỉ huy-cơ quan 1 bên 2 cấp. Theo Đại tá Nguyễn Thao Trường, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 324: “Chúng tôi ứng dụng UAV kết hợp hệ thống điện tử để mô phỏng âm thanh chiến trường, tạo hiệu ứng âm thanh chân thực như tiếng máy bay gầm rú, bom rơi, đạn nổ. Ngoài ra, đơn vị còn chế tạo các thiết bị giả lập mục tiêu di động, thiết lập hệ thống mục tiêu tự động, giúp nâng cao chất lượng huấn luyện bắn đạn thật.”

Sự kết hợp giữa công nghệ mô phỏng và thiết bị hiện đại đã giúp các cuộc diễn tập trở nên sống động hơn. Thay vì chỉ dựa vào lời thuyết minh và hệ thống loa phát thanh như trước đây, bộ đội giờ đây có thể trực tiếp tương tác với các tình huống chiến đấu giả lập, giúp nâng cao khả năng phản ứng linh hoạt trước những tình huống bất ngờ.

Công nghệ hỗ trợ tác chiến và hậu cần

Không chỉ trong huấn luyện chiến đấu, ứng dụng công nghệ còn giúp cải thiện điều kiện làm nhiệm vụ trong các môi trường khắc nghiệt. Tại Lữ đoàn Công binh 414, nơi có đặc thù đóng quân phân tán, bộ đội thường xuyên phải cơ động trong điều kiện khó khăn như phòng, chống bão lũ, khắc phục vật liệu nổ, cứu hộ cứu nạn. Để chủ động nguồn điện trong mọi tình huống, Trung đội Thông tin của Lữ đoàn đã nghiên cứu và sáng chế “Thiết bị nạp nguồn thông minh bằng năng lượng mặt trời”. Hệ thống này gồm các tấm pin mặt trời gắn trên khung, chuyển hóa quang năng thành điện năng, tích trữ vào ắc quy 12V, sau đó chuyển đổi thành điện xoay chiều 220V. Nhờ đó, thiết bị này giúp cung cấp điện ổn định cho hệ thống thông tin liên lạc mà không phụ thuộc vào máy phát điện truyền thống, tiết kiệm nhiên liệu và bảo vệ môi trường.

Phần mềm và công nghệ số trong tác chiến

Các đơn vị thuộc LLVT Quân khu 4 cũng chủ động ứng dụng công nghệ số vào công tác tham mưu tác chiến. Các phần mềm như TerraExplorer Pro, MicroStation SE, Bentley MicroStation V8i, Global Mapper và ArcMap 10.1 được sử dụng rộng rãi trong việc xây dựng bản đồ tác chiến, lên phương án huấn luyện và diễn tập. Hệ thống truyền hình trực tuyến và điện thoại IP cũng được triển khai để chỉ huy từ xa, giúp ban chỉ huy quan sát và điều hành trực tiếp tại nhiều điểm diễn tập khác nhau.

Theo Đại tá Phan Đại Nghĩa, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Nghệ An: “Các phần mềm này giúp đảm bảo tính bảo mật trong thời đại công nghệ số, đồng thời tái hiện địa hình chiến đấu dưới dạng 2D, 3D, thậm chí cả 4D, giúp chỉ huy phân tích, đánh giá chính xác hơn và rút ngắn thời gian lên phương án tác chiến.”

Trước đây, việc vẽ bản đồ tác chiến, điều chỉnh phương án huấn luyện mất hàng giờ, thậm chí cả ngày. Nhưng với công nghệ số, chỉ cần vài thao tác trên máy tính, tất cả đều được thực hiện nhanh chóng, chính xác hơn, giúp tiết kiệm thời gian và công sức.

Nâng cao năng lực tác chiến nhờ sáng kiến cải tiến

Ngoài việc ứng dụng công nghệ có sẵn, các đơn vị Quân khu 4 còn tích cực nghiên cứu, cải tiến thiết bị phục vụ huấn luyện. Chỉ tính từ đầu năm 2025, đã có hàng trăm sáng kiến được triển khai, giúp tiết kiệm hàng trăm triệu đồng cho đơn vị. Điển hình là các thiết bị UAV, mô phỏng hình ảnh, âm thanh của Sư đoàn 324 hay thiết bị nạp nguồn thông minh bằng pin năng lượng mặt trời của Lữ đoàn Công binh 414 có giá thành chỉ bằng 1/10 so với sản phẩm thương mại nhưng hiệu quả vượt trội.

Bên cạnh đó, các đơn vị còn chủ động làm chủ vũ khí công nghệ cao, nghiên cứu khai thác các trang bị hiện đại như thiết bị chống khủng bố, xe khắc phục sập đổ công trình phục vụ nhiệm vụ A2, cứu hộ, cứu nạn. Các giáo án huấn luyện được xây dựng phù hợp với đặc thù đơn vị, giúp bộ đội nắm vững cách vận hành, sử dụng hiệu quả trang thiết bị hiện đại.

Kết luận

Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong huấn luyện và diễn tập không chỉ giúp nâng cao chất lượng huấn luyện, tăng tính sát thực mà còn đảm bảo an toàn, giảm rủi ro trong quá trình thực hành. Các đơn vị LLVT Quân khu 4 đã và đang đi đầu trong việc đổi mới phương pháp huấn luyện, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, góp phần xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.