Bài viết dưới đây làm rõ: (i) quy định về phát triển nguồn nhân lực AI, (ii) chính sách của Nhà nước đối với AI, và (iii) các nguyên tắc cơ bản chi phối hoạt động AI theo luật mới.

Quy định về phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo

Theo Điều 23 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, việc phát triển nhân lực AI được thiết kế theo hướng toàn diện – liên thông – chất lượng cao, cụ thể:

Phát triển nhân lực AI theo chuỗi liên thông

Nhà nước định hướng phát triển nhân lực AI liên thông giữa các cấp học và trình độ đào tạo, nhằm hình thành đội ngũ chất lượng cao phục vụ nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và quản lý AI.

Tích hợp AI trong giáo dục phổ thông

Chương trình giáo dục phổ thông tích hợp nội dung cơ bản về AI, tư duy tính toán, kỹ năng số và đạo đức công nghệ; khuyến khích trải nghiệm, nghiên cứu và sáng tạo sớm trong lĩnh vực AI.

Khuyến khích đào tạo AI ở bậc nghề nghiệp và đại học

Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đại học được khuyến khích:

• Xây dựng chương trình đào tạo về AI, khoa học dữ liệu và các chuyên ngành liên quan;
• Hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế trong đào tạo, thực tập, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Chương trình quốc gia phát triển nhân lực AI

Nhà nước triển khai Chương trình quốc gia phát triển nhân lực AI, bao gồm:

• Chính sách đào tạo, học bổng;
• Thu hút, trọng dụng chuyên gia;
• Phát triển đội ngũ giảng viên, nhà khoa học và nhân lực quản lý AI.

Cơ chế khuyến khích và trách nhiệm phối hợp

Tổ chức, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tham gia phát triển nhân lực AI:

• Được hưởng cơ chế khuyến khích, ưu đãi theo pháp luật;
• Đồng thời có trách nhiệm phối hợp đào tạo – nghiên cứu – thực hành, gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn.

Kết nối mạng lưới trong nước và quốc tế

Các trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo:

• Có trách nhiệm chia sẻ tri thức, tham gia mạng lưới quốc gia và quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và phát triển nhân lực AI.

Vai trò điều phối của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng và trình Thủ tướng ban hành Chương trình quốc gia, trong đó quy định:

• Tiêu chuẩn và công nhận chương trình đào tạo;
• Cơ chế huy động nguồn lực;
• Chính sách ưu đãi đối với tổ chức, cá nhân tham gia.

Chính sách của Nhà nước đối với hoạt động trí tuệ nhân tạo

Theo Điều 5 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, chính sách AI từ 01/03/2026 tập trung vào 8 định hướng lớn:

• Phát triển AI trở thành động lực tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
• Thử nghiệm có kiểm soát, quản lý tương xứng mức rủi ro, khuyến khích tuân thủ tự nguyện.
• Bảo đảm quyền tiếp cận, học tập và thụ hưởng lợi ích AI; ưu tiên AI phục vụ an sinh xã hội, thu hẹp khoảng cách số, bảo tồn bản sắc văn hóa.
• Ưu tiên đầu tư hạ tầng dữ liệu, hạ tầng tính toán, AI an toàn, nền tảng AI dùng chung mang tính chiến lược quốc gia.
• Ưu tiên ứng dụng AI trong quản lý nhà nước, dịch vụ công, hỗ trợ ra quyết định; khuyến khích ứng dụng rộng rãi trong các ngành kinh tế – xã hội.
• Khuyến khích các sáng kiến thúc đẩy an toàn, đạo đức và niềm tin xã hội trong AI.
• Phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp, khởi nghiệp AI, thúc đẩy hợp tác công – tư.
• Hội nhập và hợp tác quốc tế, tham gia định hình chuẩn mực toàn cầu, bảo đảm lợi ích và chủ quyền quốc gia.

Các nguyên tắc cơ bản trong hoạt động trí tuệ nhân tạo

Theo Điều 4 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, hoạt động AI phải tuân thủ các nguyên tắc nền tảng sau:

• Lấy con người làm trung tâm; bảo đảm quyền con người, quyền riêng tư, lợi ích công cộng và an ninh quốc gia; tuân thủ Hiến pháp và pháp luật.
• AI phục vụ con người, không thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người; bảo đảm kiểm soát và can thiệp của con người, an toàn hệ thống, an ninh dữ liệu, khả năng giám sát – kiểm tra.
• Công bằng, minh bạch, không thiên lệch, không phân biệt đối xử; tuân thủ chuẩn mực đạo đức và giá trị văn hóa Việt Nam; bảo đảm trách nhiệm giải trình.
• Thúc đẩy AI xanh, bao trùm và bền vững, sử dụng hiệu quả năng lượng, tiết kiệm tài nguyên và giảm tác động môi trường.

Từ 01/03/2026, Việt Nam bước sang giai đoạn quản trị và phát triển AI có định hướng rõ ràng, trong đó nguồn nhân lực AI là trụ cột chiến lược. Luật mới không chỉ mở rộng đào tạo và ưu đãi, mà còn đặt ra chuẩn mực đạo đức, an toàn và trách nhiệm để AI phát triển bền vững, phục vụ con người và lợi ích quốc gia.