Những điểm mới nổi bật trong luật vừa được thông qua

Luật mới gồm 7 chương, 73 điều và sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2025. Một trong những nội dung trung tâm của Luật là các quy định về chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học. Theo đó, các tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có thể được:

• Miễn trách nhiệm hành chính và dân sự nếu gây thiệt hại cho Nhà nước, với điều kiện đã tuân thủ đầy đủ quy trình, quy định, không vi phạm pháp luật và sử dụng đúng mục tiêu, phạm vi kinh phí.

• Không phải hoàn trả kinh phí đã sử dụng nếu nhiệm vụ không đạt mục tiêu, miễn là quá trình thực hiện đúng quy định và không có gian lận.

• Miễn trách nhiệm hình sự đối với rủi ro trong hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ – theo quy định tại Bộ luật Hình sự.

Điều kiện để được loại trừ trách nhiệm pháp lý

Để được áp dụng quy định miễn trừ, các tổ chức, cá nhân phải đảm bảo các điều kiện sau:

• Tuân thủ đầy đủ các quy định quản lý, quy trình phê duyệt và thực hiện nhiệm vụ.

• Không vi phạm pháp luật, không có hành vi gian lận hay cố ý gây thiệt hại.

• Thiệt hại (nếu có) phát sinh do rủi ro không thể lường trước, không phải do năng lực yếu kém hoặc tổ chức thực hiện sai.

Chính phủ sẽ ban hành các tiêu chí cụ thể để xác định rủi ro được chấp nhận, cũng như quy trình đánh giá việc tuân thủ.

Hạn chế lợi dụng chính sách – Đảm bảo không hợp thức hóa sai phạm

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng cần cân nhắc kỹ lưỡng trong việc miễn trừ trách nhiệm nhằm tránh tình trạng lợi dụng chính sách, hợp thức hóa vi phạm hoặc bao biện cho năng lực yếu kém. Do đó, luật giao Chính phủ quy định chi tiết các tiêu chí và cơ chế kiểm soát.

Cũng theo luật, miễn trừ chỉ áp dụng với thiệt hại gây ra cho Nhà nước. Trong trường hợp thiệt hại gây ra cho cá nhân hoặc tổ chức ngoài Nhà nước, các bên liên quan vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường theo pháp luật dân sự, hành chính hoặc hình sự.

Sự đồng bộ với các bộ luật khác

Luật cũng tạo sự liên kết với Bộ luật Hình sự trong quá trình sửa đổi tới đây, đặc biệt là việc bổ sung các quy định về miễn trách nhiệm hình sự đối với các mô hình kinh doanh mới hoặc rủi ro trong áp dụng công nghệ tiên tiến.

Khuyến khích mạo hiểm và đổi mới trong nghiên cứu

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo sửa đổi khẳng định định hướng khuyến khích tinh thần mạo hiểm, dám thử nghiệm cái mới trong nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Một số chính sách cụ thể bao gồm:

• Áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).

• Chính sách chia sẻ rủi ro, đầu tư mạo hiểm.

• Ưu đãi thu hút chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước.

• Tập trung phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ có tiềm năng tạo đột phá.

Hoạt động khoa học và công nghệ được định hướng gắn liền với mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao năng suất lao động và phát triển bền vững.

Nguồn: Báo Tuổi Trẻ

Bài viết được thực hiện bởi Công ty Luật TNHH LHLegal – chuyên tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong lĩnh vực doanh nghiệp, đầu tư, sở hữu trí tuệ và khoa học công nghệ.
Nếu bạn cần tư vấn pháp lý chi tiết về các quy định mới trong hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo hoặc các lĩnh vực liên quan, vui lòng liên hệ LHLegal để được hỗ trợ kịp thời và chính xác.