AI giúp vi phạm bản quyền dễ dàng hơn

Việc vi phạm bản quyền bằng AI ngày càng trở nên tinh vi và khó kiểm soát. Nhiều chủ tài khoản trên mạng xã hội đã lợi dụng công nghệ này để:

• Tự động sao chép và chỉnh sửa nội dung: AI có thể lấy video, hình ảnh, tin tức từ các nguồn khác rồi điều chỉnh, thay đổi để tránh bị phát hiện.
• Biến tấu nội dung để “qua mặt” kiểm duyệt: Các thuật toán AI có thể thay đổi giọng nói, hình ảnh hoặc ghép nội dung từ nhiều nguồn để “né” công cụ rà soát bản quyền.
• Phát tán nhanh chóng trên mạng xã hội: Một nội dung vi phạm có thể được chia sẻ rộng rãi trên Facebook, YouTube, TikTok… khiến việc xử lý và gỡ bỏ gặp nhiều khó khăn.

Theo báo cáo từ Trung tâm Sản xuất và Phát triển Nội dung số (VTV), chỉ trong năm 2024, đơn vị này đã phát hiện và xử lý hơn 43.000 trường hợp vi phạm bản quyền, yêu cầu gỡ bỏ hàng loạt kênh có hành vi sao chép trái phép.

Nội dung nào dễ bị AI “ăn cắp” nhất?

Một số loại nội dung đang bị vi phạm bản quyền nghiêm trọng bởi AI bao gồm:

• Các trận bóng đá bản quyền: Nhiều trận đấu thể thao được phát lậu, cắt ghép thành clip ngắn để thu hút lượt xem, kiếm tiền từ quảng cáo.
• Chương trình truyền hình và tin tức: Các chương trình nổi tiếng như Gặp Nhau Cuối Năm của VTV thường xuyên bị sao chép, đăng tải trái phép trên YouTube, Facebook.
• Âm nhạc, phim ảnh: AI có thể tái tạo hoặc chỉnh sửa nhạc, video để tránh bị phát hiện vi phạm bản quyền.

Hệ quả: Việc này không chỉ gây thất thoát doanh thu cho các đơn vị sản xuất nội dung mà còn ảnh hưởng đến chất lượng và sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp sáng tạo.

Có thể dùng AI để phát hiện vi phạm bản quyền không?

Mặc dù AI có thể bị lạm dụng để vi phạm bản quyền, nhưng nó cũng là một công cụ mạnh mẽ giúp phát hiện và ngăn chặn các hành vi này. Một số công nghệ đang được áp dụng gồm:

• Watermarking & Fingerprinting AI: Đánh dấu nội dung gốc để theo dõi và phát hiện bản sao trái phép.
• Công cụ nhận diện nội dung: AI có thể quét và so sánh hình ảnh, video, âm thanh để tìm ra phiên bản vi phạm, ngay cả khi đã bị chỉnh sửa.
• Phát hiện deepfake: AI có thể phân tích chuyển động hình ảnh, ánh sáng hoặc giọng nói để nhận diện nội dung giả mạo.

Tuy nhiên, một thách thức lớn là thiếu sự phối hợp giữa các nền tảng số, cơ quan quản lý và chủ sở hữu nội dung. Nếu không có hệ thống quản lý bản quyền chặt chẽ, các sản phẩm số vẫn có nguy cơ bị sao chép, phân phối trái phép.

Cần làm gì để ngăn chặn vi phạm bản quyền AI?

Tăng cường luật pháp: Cần cập nhật và bổ sung các điều luật về bản quyền kỹ thuật số, sở hữu trí tuệ trong kỷ nguyên AI.

Phối hợp giữa các nền tảng và cơ quan quản lý: Facebook, YouTube, TikTok cần có trách nhiệm kiểm duyệt và xử lý nội dung vi phạm.

Phát triển kho dữ liệu bản quyền chung: Xây dựng một hệ thống dữ liệu để AI có thể quét và xác định nội dung gốc dễ dàng hơn.

Áp dụng công nghệ nhận diện AI: Kết hợp watermarking, fingerprinting và AI Safety để phát hiện vi phạm sớm.

Vi phạm bản quyền bằng AI đang trở thành vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cả người sáng tạo nội dung lẫn nền kinh tế số. Dù AI có thể bị lợi dụng để sao chép trái phép, nó cũng là một giải pháp hữu hiệu để bảo vệ bản quyền nếu được sử dụng đúng cách.