Vai trò then chốt của AI và bán dẫn trong phát triển kinh tế

Ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Tổng Giám đốc VNPT-IT, cho biết AI và bán dẫn không chỉ là xu hướng công nghệ toàn cầu mà còn là nền tảng cho nhiều lĩnh vực mũi nhọn tại Việt Nam. Dù ngành bán dẫn nước ta đang trong giai đoạn đầu phát triển, nhưng đã đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.

Sự kết hợp giữa AI và bán dẫn sẽ tạo ra những giải pháp đột phá, từ các thiết bị thông minh đến hệ thống tự động hóa cao cấp, nổi bật nhất là xu hướng AI tại biên (edge AI) – công nghệ sẽ được phát triển mạnh trong tương lai gần.

Tầm nhìn chiến lược và ưu tiên đầu tư của Chính phủ

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh dự thảo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo sẽ giúp Việt Nam chuyển từ việc chủ yếu sử dụng công nghệ lõi sang làm chủ các công nghệ chiến lược. Ngân sách nhà nước sẽ tập trung ưu tiên đầu tư 40-50% vào các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, với sự tham gia trực tiếp của các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu uy tín.

Từ năm 2025, Việt Nam sẽ định vị mình như một trung tâm sản xuất linh kiện bán dẫn, phục vụ cả thị trường nội địa và xuất khẩu, kỳ vọng mang lại bước đột phá giúp nâng cao sức cạnh tranh quốc tế.

Công nghệ VNFace nhận diện gương mặt bằng trí tuệ nhân tạo của Việt Nam được vinh danh tại giải thưởng quốc tế Cybersecurity Excellence Awards 2023

Doanh nghiệp lớn đặt mục tiêu phát triển AI và bán dẫn

VNPT – một trong những tập đoàn công nghệ hàng đầu – đã xây dựng tầm nhìn phát triển AI tới năm 2030 với 4 mục tiêu trọng điểm: làm chủ công nghệ lõi, trở thành trung tâm nghiên cứu ứng dụng AI hàng đầu khu vực, tiên phong ứng dụng AI trong các ngành thế mạnh như chính quyền, viễn thông, y tế, và phát triển các dịch vụ AI dạng SaaS phục vụ xã hội.

Trong lĩnh vực bán dẫn, VNPT đã bắt đầu nghiên cứu và sản xuất chip nội địa, nhằm phục vụ nhu cầu sản xuất trong nước và từng bước gia nhập chuỗi cung ứng toàn cầu. VNPT nhận định bán dẫn không chỉ là nền tảng cho AI mà còn là “chìa khóa” mở rộng sang các ngành công nghiệp điện tử, viễn thông và năng lượng mới.

Thách thức về nhân lực, dữ liệu và hạ tầng

Ông Cường cũng chỉ ra các thách thức lớn như thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, khó khăn về dữ liệu đủ lớn và chính xác, cùng với hạ tầng nghiên cứu phát triển AI còn hạn chế. Để thực hiện Chiến lược quốc gia về AI đến năm 2030, Việt Nam cần xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ cao, phát triển trung tâm tính toán hiệu năng cao, mở rộng đào tạo nhân lực AI và thu hút chuyên gia quốc tế.

Viettel và bước tiến trong ngành bán dẫn

Đại diện Viettel cho biết, dù nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã triển khai AI, mức độ ứng dụng vẫn còn khiêm tốn do hạn chế về hạ tầng, chi phí thiết bị tính toán cao và khó khăn nhập khẩu thiết bị GPU. Viettel đang được giao nhiệm vụ báo cáo xây dựng nhà máy sản xuất chip quy mô vừa và nhỏ – bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực sản xuất trong nước thay vì chỉ tập trung vào thiết kế, đóng gói.

Viettel kỳ vọng các chính sách hỗ trợ sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, biến Việt Nam thành trung tâm bán dẫn khu vực.

Dòng Chip 5G DFE đầu tiên của Việt Nam thuộc hệ sinh thái sản phẩm 5G do kỹ sư Viettel làm chủ hoàn toàn thiết kế

Giải bài toán dữ liệu – nền tảng phát triển AI

TS Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh để AI phát triển mạnh mẽ, cần hệ thống dữ liệu đầy đủ, chính xác và có khả năng tích hợp cao. Hiện nay, dữ liệu tại Việt Nam còn phân mảnh, thiếu chuẩn hóa và liên thông giữa các bộ ngành.

Để khắc phục, cần xây dựng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho cơ sở dữ liệu, quy định rõ về độ mở, cấu trúc và quyền truy cập, sử dụng dữ liệu. Khi có hệ thống dữ liệu đồng bộ và trung tâm dữ liệu quốc gia, Việt Nam mới có thể phát triển các nền tảng AI hiệu quả và chính xác.

Phát triển vật liệu – yếu tố sống còn của ngành bán dẫn

Theo TS Nguyễn Quân, bên cạnh thiết kế vi mạch, vật liệu bán dẫn là yếu tố then chốt. Hiện ngành vật liệu của Việt Nam còn khá hạn chế, do đó cần ưu tiên phát triển vật liệu để làm nền tảng cho thiết kế, chế tạo và ứng dụng vi mạch.

Ngoài ra, bài toán thị trường cũng rất quan trọng khi nhiều quốc gia như Đài Loan, Hàn Quốc, Hà Lan, Trung Quốc đang chiếm lĩnh thị phần bán dẫn toàn cầu. Việt Nam phải tìm hướng đi phù hợp để tận dụng tiềm năng và vị trí trong chuỗi giá trị khu vực.

Tóm lại, việc đưa AI và bán dẫn thành công nghệ chiến lược không chỉ là bước đi cần thiết mà còn là tiền đề để Việt Nam đón đầu cuộc cách mạng công nghệ, thúc đẩy phát triển kinh tế số và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.