Trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mạnh cách nội dung giải trí được sản xuất, và ngành phim ngắn Trung Quốc đang trở thành một trong những ví dụ rõ nét nhất.

Nếu phim truyền thống thường cần thời gian dài, ekip lớn và ngân sách cao, phim ngắn ứng dụng AI có thể được sản xuất nhanh hơn nhiều nhờ tự động hóa từ khâu viết kịch bản, tạo hình ảnh, dựng video cho tới hậu kỳ.

Lợi thế này đang giúp các công ty Trung Quốc không chỉ mở rộng thị trường nội địa mà còn đẩy nhanh quá trình đưa phim ngắn ra quốc tế.

AI giúp rút thời gian làm phim từ 3 tháng xuống còn 1 tháng

Vigloo, một công ty sản xuất phim ngắn của Hàn Quốc, trong năm nay đã dành khoảng 30% ngân sách cho AI với kỳ vọng công nghệ sẽ thay đổi toàn bộ quy trình sản xuất.

Kết quả khá rõ ràng.

Nếu trước đây một bộ phim cần khoảng ba tháng để hoàn thành, nay thời gian sản xuất có thể rút xuống chỉ còn một tháng.

Chi phí thậm chí giảm còn khoảng một phần năm so với trước.

Đây chính là lợi thế kinh tế lớn nhất của AI đối với ngành phim ngắn: giảm thời gian, giảm chi phí và cho phép hãng sản xuất thử nghiệm nhiều ý tưởng hơn.

Tuy nhiên, CEO Vigloo Neil Choi vẫn cho biết cảm nhận rõ áp lực cạnh tranh từ Trung Quốc, nơi ngành phim ngắn ứng dụng AI đang phát triển với tốc độ nhanh hơn đáng kể.

Trung Quốc đang biến phim ngắn AI thành một ngành công nghiệp tỷ USD

Theo Giáo sư Haiyang Li, chuyên gia về quản lý chiến lược và đổi mới tại Đại học Rice, thị trường phim ngắn và phim hoạt hình do AI tạo ra tại Trung Quốc được ước tính đạt khoảng 100 tỷ nhân dân tệ, tương đương 14,6 tỷ USD trong năm 2025.

Quy mô này cho thấy phim ngắn AI đã vượt khỏi giai đoạn thử nghiệm để trở thành một lĩnh vực kinh doanh thực sự.

Yuki Bi, Giám đốc điều hành công ty tư vấn thương hiệu Helios Worldwide, dự báo đến năm 2030, riêng thị trường phim ngắn tại Trung Quốc có thể đạt khoảng 16,2 tỷ USD, trong khi thị trường quốc tế vào khoảng 9,5 tỷ USD.

Điều đáng chú ý là Trung Quốc đã có sẵn một thị trường nội địa khổng lồ.

Đến năm 2024, ước tính khoảng 660 triệu người tại nước này xem nội dung phim ngắn.

Đây là nền tảng quan trọng để các công ty thử nghiệm mô hình kinh doanh, tối ưu thuật toán và hoàn thiện công nghệ trước khi mở rộng ra nước ngoài.

Hơn 470 phim ngắn AI được phát hành mỗi ngày

Theo trang công nghệ 36Kr, chỉ riêng trong tháng 1, trung bình mỗi ngày có hơn 470 phim ngắn do AI tạo ra được phát hành tại Trung Quốc.

Con số này cho thấy năng lực sản xuất đã tăng lên mức rất khác so với mô hình điện ảnh truyền thống.

Phần lớn phim được chia thành nhiều tập cực ngắn, mỗi tập chỉ kéo dài khoảng một đến hai phút.

Kết thúc thường được thiết kế theo kiểu cao trào hoặc bỏ lửng để khiến người xem tiếp tục chuyển sang tập kế tiếp.

Mô hình này rất phù hợp với hành vi xem nội dung trên smartphone, nơi người dùng quen với những video có thời lượng ngắn và tốc độ diễn biến nhanh.

Khi AI giúp giảm mạnh chi phí sản xuất, các công ty còn có thể tạo ra nhiều bộ phim cùng lúc, theo dõi phản ứng của khán giả rồi nhanh chóng tăng đầu tư cho những nội dung có khả năng thành công.

Vì sao phim ngắn phù hợp với AI hơn phim điện ảnh truyền thống?

Phim ngắn có một lợi thế đặc biệt: mức độ rủi ro của từng dự án thấp hơn.

Một bộ phim điện ảnh có thể mất hàng năm để phát triển và tiêu tốn hàng chục triệu USD. Nếu thất bại, thiệt hại rất lớn.

Trong khi đó, phim ngắn có vòng đời sản xuất nhanh, chi phí thấp và dễ thử nghiệm.

Nếu một câu chuyện không thu hút người xem, hãng có thể dừng lại và chuyển sang nội dung khác.

AI làm lợi thế này mạnh hơn nữa.

Kịch bản có thể được tạo và chỉnh sửa nhanh hơn.

Các cảnh quay, bối cảnh hoặc nhân vật phụ có thể được hỗ trợ bằng công nghệ tạo sinh.

Dựng phim, tạo hiệu ứng và lồng tiếng cũng có thể được tự động hóa một phần.

Nhờ đó, ngành phim ngắn có thể vận hành giống một “nhà máy nội dung”, liên tục thử nghiệm nhiều sản phẩm với chi phí thấp.

Chính quyền địa phương Trung Quốc cũng đang “tiếp sức” cho AI

Sự phát triển nhanh của ngành không chỉ đến từ doanh nghiệp tư nhân.

Nhiều địa phương Trung Quốc đang chủ động hỗ trợ lĩnh vực nội dung AI.

Tại quận Phố Đông, Thượng Hải, startup hỗ trợ điện toán lên tới 300.000 nhân dân tệ, khoảng 44.000 USD.

Vũ Hán triển khai các gói vay chuyên biệt cho doanh nghiệp trong lĩnh vực AI và nội dung số.

Nhiều địa phương khác cũng sử dụng các công cụ như ưu đãi thuế, trợ cấp trực tiếp và hỗ trợ hạ tầng tính toán.

Đây là yếu tố quan trọng bởi sản xuất nội dung AI tuy rẻ hơn phương pháp truyền thống nhưng vẫn cần lượng lớn năng lực tính toán.

Khi chi phí GPU và hạ tầng được hỗ trợ, rào cản tham gia thị trường của startup giảm đáng kể.

ByteDance, Tencent, iQiyi và Kuaishou cùng nhập cuộc

Sức hút của thị trường đã kéo theo sự tham gia của nhiều tập đoàn công nghệ lớn.

Tháng 3, iQiyi giới thiệu Nadou Pro, công cụ giúp kết nối nhà sản xuất với diễn viên sẵn sàng cấp phép hình ảnh cho nội dung do AI tạo ra.

Kuaishou cũng công bố kế hoạch hỗ trợ sản xuất phim ngắn AI từ tháng 9.

Tencent phát động các cuộc thi phim ngắn AI để khuyến khích sáng tạo và thử nghiệm công nghệ mới.

Trong khi đó, ByteDance, công ty mẹ của TikTok, đang giảm đáng kể chi phí sản xuất video bằng những công cụ AI như Seedance 2.0.

Điều này cho thấy cuộc cạnh tranh không chỉ diễn ra giữa các hãng phim.

Các nền tảng công nghệ cũng muốn kiểm soát công cụ sản xuất, dữ liệu người dùng và hệ thống phân phối nội dung.

ByteDance muốn kiểm soát cả chuỗi từ kịch bản đến quảng cáo

Điểm mạnh lớn nhất của những tập đoàn như ByteDance nằm ở khả năng kết nối toàn bộ chuỗi giá trị.

Một hệ thống có thể hỗ trợ viết kịch bản bằng AI.

Công cụ khác tạo hình ảnh, video và âm thanh.

Sau khi nội dung hoàn thành, thuật toán của nền tảng phân phối phim đến đúng nhóm người xem có khả năng quan tâm.

Cuối cùng, hệ thống quảng cáo và thanh toán giúp thương mại hóa nội dung.

Mô hình này tạo ra một vòng lặp khép kín.

Dữ liệu người xem được dùng để biết nội dung nào hiệu quả.

Thông tin đó lại quay trở lại quá trình sản xuất để tối ưu bộ phim tiếp theo.

Càng nhiều nội dung được sản xuất, nền tảng càng có nhiều dữ liệu để cải thiện thuật toán.

AI biến phim ngắn thành cuộc chơi của tốc độ

Đây có thể là khác biệt lớn nhất giữa phim ngắn AI và điện ảnh truyền thống.

Trong điện ảnh, chất lượng của một sản phẩm được xây dựng qua thời gian dài.

Trong ngành phim ngắn, tốc độ có thể trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng không kém.

Một xu hướng mới xuất hiện hôm nay có thể được chuyển thành kịch bản, sản xuất và phát hành chỉ trong thời gian rất ngắn.

Doanh nghiệp có thể liên tục theo dõi hành vi người xem rồi điều chỉnh nội dung.

Điều này khiến phim ngắn ngày càng giống mô hình thương mại điện tử hoặc mạng xã hội, nơi tốc độ thử nghiệm và tối ưu liên tục có thể quyết định thành công.

Phim ngắn Trung Quốc đang hướng mạnh ra thị trường quốc tế

Thị trường nội địa lớn giúp doanh nghiệp Trung Quốc có lợi thế về dữ liệu và quy mô.

Nhưng mục tiêu không dừng lại ở đó.

Phim ngắn Trung Quốc đang được bản địa hóa và đưa tới nhiều quốc gia thông qua ứng dụng di động và nền tảng video.

AI tiếp tục hỗ trợ quá trình này bằng dịch thuật, lồng tiếng và điều chỉnh nội dung cho từng thị trường.

Một bộ phim có thể nhanh chóng được chuyển sang nhiều ngôn ngữ mà không cần xây dựng lại toàn bộ quy trình sản xuất.

Điều này giúp giảm đáng kể chi phí quốc tế hóa nội dung.

Nếu trước đây việc đưa một chương trình truyền hình ra nước ngoài cần nhiều khâu phức tạp, phim ngắn AI có thể mở rộng nhanh hơn nhiều.

Mô hình “chi phí thấp, sản xuất nhanh” tạo lợi thế xuất khẩu

Sự thành công của phim ngắn Trung Quốc có thể được lý giải bằng ba yếu tố: chi phí thấp, vòng đời sản xuất ngắn và khả năng phát hành nhanh.

Khi mỗi dự án không cần quá nhiều vốn, doanh nghiệp có thể chấp nhận tỷ lệ thất bại cao hơn.

Thay vì đặt cược vào vài bộ phim lớn, hãng có thể phát hành hàng chục hoặc hàng trăm sản phẩm.

Chỉ cần một số ít trở thành hiện tượng, doanh thu có thể bù đắp cho nhiều dự án thất bại.

AI càng làm mô hình này hiệu quả hơn bằng cách giảm chi phí cho từng thử nghiệm.

Đây cũng là lý do các nhà sản xuất ở Hàn Quốc và những thị trường khác bắt đầu cảm nhận áp lực cạnh tranh rõ rệt.

Nhưng tốc độ sản xuất quá nhanh có thể kéo theo vấn đề chất lượng

Sản xuất nhiều hơn không đồng nghĩa với tạo ra nội dung tốt hơn.

Khi AI giúp các hãng tạo hàng trăm bộ phim mỗi ngày, nguy cơ xuất hiện những sản phẩm tương đồng, kịch bản lặp lại và chất lượng thiếu ổn định cũng tăng theo.

Thuật toán có thể thúc đẩy doanh nghiệp tập trung vào những mô-típ dễ giữ chân người xem, khiến nội dung ngày càng được công thức hóa.

Một câu chuyện thành công có thể nhanh chóng được nhân bản thành hàng loạt biến thể.

Về ngắn hạn, điều này giúp tối ưu lượt xem.

Nhưng về dài hạn, ngành phải giải quyết bài toán làm sao vừa duy trì tốc độ vừa tạo ra bản sắc sáng tạo.

Bản quyền trở thành “điểm nghẽn” lớn của phim AI

Một thách thức lớn hơn nằm ở quyền sở hữu trí tuệ.

Các mô hình AI cần dữ liệu để học cách tạo hình ảnh, video, giọng nói và phong cách.

Điều đó đặt ra hàng loạt câu hỏi.

Dữ liệu huấn luyện có chứa tác phẩm được bảo hộ hay không?

AI có được phép tạo nội dung giống phong cách của một nghệ sĩ?

Hình ảnh của diễn viên được sử dụng như thế nào?

Nếu một bộ phim AI vô tình tạo ra cảnh quá giống tác phẩm có sẵn, ai phải chịu trách nhiệm?

Đây đang trở thành một trong những rủi ro lớn nhất đối với ngành.

Trung Quốc bắt đầu siết khung pháp lý về nội dung AI

Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc đã công bố dự thảo quy định liên quan đến những vấn đề bản quyền trong AI và dự kiến tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý.

Việc này có thể tác động trực tiếp đến mô hình kinh doanh của các công ty phim ngắn.

Một ngành dựa trên tốc độ rất nhạy cảm với những quy trình pháp lý kéo dài.

Nếu doanh nghiệp phải kiểm tra nguồn dữ liệu, giấy phép hình ảnh, quyền sử dụng giọng nói và hàng loạt vấn đề bản quyền trước khi phát hành, lợi thế “ra hàng nhanh” có thể bị giảm.

Theo cảnh báo của các chuyên gia, rủi ro sẽ càng lớn nếu các chủ sở hữu bản quyền bắt đầu phản ứng mạnh hoặc nếu tiêu chuẩn pháp lý ngày càng khắt khe.

Diễn viên có thể kiếm tiền bằng cách “cho AI thuê khuôn mặt”

Việc iQiyi phát triển Nadou Pro cũng cho thấy một mô hình mới có thể xuất hiện.

Thay vì diễn viên phải trực tiếp quay toàn bộ cảnh phim, họ có thể cấp phép hình ảnh hoặc đặc điểm nhận dạng để sử dụng trong một số nội dung AI.

Nếu được quản lý rõ ràng, đây có thể tạo thêm nguồn thu cho nghệ sĩ.

Nhưng nó cũng kéo theo những câu hỏi về phạm vi sử dụng.

Một khuôn mặt được cấp phép cho một dự án có thể được sử dụng cho bao nhiêu phiên bản?

Diễn viên có quyền kiểm soát lời thoại do AI tạo ra hay không?

Nếu nhân vật AI thực hiện hành vi gây tranh cãi, trách nhiệm thuộc về ai?

Những vấn đề này sẽ ngày càng quan trọng khi nội dung tổng hợp trở nên phổ biến.

AI có thể làm thay đổi toàn bộ cấu trúc ngành phim

Trước đây, một hãng phim cần đội ngũ lớn gồm biên kịch, đạo diễn, diễn viên, quay phim, dựng phim, kỹ xảo và nhiều bộ phận khác.

AI không nhất thiết loại bỏ toàn bộ những vai trò này nhưng có thể làm giảm số lượng nhân sự cần thiết trong một số khâu.

Một nhóm nhỏ có công cụ AI tốt có thể sản xuất lượng nội dung mà trước đây cần một ekip lớn hơn.

Điều này làm giảm rào cản gia nhập ngành.

Nhưng đồng thời cũng làm tăng cạnh tranh, bởi số lượng nhà sản xuất có thể tăng nhanh.

Khi chi phí sản xuất tiến gần về mức rất thấp, lợi thế có thể dịch chuyển từ “ai có nhiều tiền nhất” sang “ai hiểu khán giả và thuật toán phân phối tốt nhất”.

Phim ngắn AI đang biến giải trí thành một ngành gần với công nghệ hơn

Sự phát triển của Trung Quốc cho thấy ranh giới giữa công ty công nghệ và công ty giải trí đang ngày càng mờ.

ByteDance không chỉ sở hữu nền tảng phân phối.

Doanh nghiệp còn phát triển công cụ AI để sản xuất nội dung.

Tencent vừa sở hữu hạ tầng công nghệ vừa có hệ sinh thái giải trí.

iQiyi không chỉ phát phim mà còn phát triển công cụ kết nối diễn viên với nhà sản xuất AI.

Khi những nền tảng này kiểm soát cả sản xuất, phân phối và dữ liệu, ngành giải trí có thể vận hành ngày càng giống một hệ thống công nghệ.

AI giúp Trung Quốc xây dựng một “nhà máy phim ngắn” quy mô toàn cầu

Con số hơn 470 phim ngắn AI được phát hành mỗi ngày cho thấy Trung Quốc đang hình thành một năng lực sản xuất nội dung rất lớn.

Lợi thế không chỉ nằm ở công nghệ.

Đó còn là sự kết hợp giữa thị trường nội địa hàng trăm triệu người, các nền tảng công nghệ quy mô lớn, sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và một mô hình kinh doanh phù hợp với AI.

Nếu các công cụ dịch thuật, lồng tiếng và bản địa hóa tiếp tục cải thiện, lợi thế này có thể nhanh chóng được chuyển sang thị trường quốc tế.

Điều đó lý giải vì sao các hãng phim tại Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác bắt đầu chịu sức ép.

Cuộc cạnh tranh phim ngắn trong kỷ nguyên AI có thể không còn được quyết định chỉ bởi ai kể được câu chuyện hay nhất, mà còn bởi ai có thể tạo, thử nghiệm, bản địa hóa và phân phối câu chuyện đó nhanh nhất với chi phí thấp nhất.

Tuy nhiên, tốc độ càng lớn thì những vấn đề về bản quyền, quyền hình ảnh, chất lượng nội dung và trách nhiệm đối với sản phẩm AI càng trở nên khó tránh.

Đây có thể chính là giới hạn quyết định liệu “cỗ máy phim ngắn AI” của Trung Quốc tiếp tục tăng tốc toàn cầu hay sẽ phải chậm lại để thích nghi với những luật chơi mới.