Tuy nhiên, theo nhận định của nhiều chuyên gia lao động và công nghệ, thực tế phức tạp hơn rất nhiều. Trong không ít trường hợp, doanh nghiệp đã có kế hoạch cắt giảm nhân sự từ trước do áp lực chi phí, doanh thu suy giảm hoặc chiến lược tái cơ cấu. AI chỉ xuất hiện như một lời giải thích dễ hiểu và dễ được thị trường chấp nhận hơn.

Sự phát triển của AI chắc chắn tạo ra những thay đổi trong môi trường làm việc, nhưng việc quy toàn bộ trách nhiệm cho công nghệ có thể khiến người ta bỏ qua các nguyên nhân kinh tế và quản trị quan trọng khác.

Công nghệ thay đổi công việc chứ không chỉ thay thế con người

Lịch sử phát triển công nghệ cho thấy mỗi cuộc cách mạng công nghiệp đều làm biến đổi thị trường lao động. Một số công việc biến mất nhưng đồng thời cũng xuất hiện những vị trí mới mà trước đây chưa từng tồn tại.

AI cũng đang đi theo xu hướng tương tự. Các công cụ trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, soạn thảo văn bản, chăm sóc khách hàng hoặc thực hiện các tác vụ lặp lại với tốc độ cao. Điều này giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động nhưng không đồng nghĩa mọi nhân viên đều bị thay thế.

Nhiều tổ chức hiện nay chuyển hướng từ việc loại bỏ lao động sang yêu cầu nhân viên biết sử dụng AI như một kỹ năng nghề nghiệp mới. Thay vì cạnh tranh với công nghệ, người lao động được khuyến khích tận dụng AI để tăng năng suất và mở rộng năng lực chuyên môn.

Doanh nghiệp vẫn cần yếu tố con người

Dù AI ngày càng thông minh, nhiều nhiệm vụ vẫn đòi hỏi khả năng sáng tạo, tư duy chiến lược, giao tiếp cảm xúc và ra quyết định trong những tình huống phức tạp. Đây là những lĩnh vực mà con người vẫn giữ lợi thế đáng kể.

Các chuyên gia cho rằng những công việc mang tính lặp lại cao có nguy cơ bị tự động hóa trước tiên. Trong khi đó, các vị trí liên quan đến quản lý, sáng tạo nội dung chuyên sâu, tư vấn, đàm phán hoặc xây dựng quan hệ khách hàng vẫn cần sự tham gia trực tiếp của con người.

Bởi vậy, câu hỏi không còn đơn thuần là “AI có lấy mất việc làm hay không”, mà là người lao động có kịp thích nghi với môi trường làm việc mới hay không.

Thích nghi sẽ quan trọng hơn lo sợ

Nhiều nghiên cứu và khảo sát gần đây cho thấy các doanh nghiệp đang ưu tiên tuyển dụng những nhân sự có khả năng làm việc cùng AI thay vì những người hoàn toàn không tiếp cận công nghệ mới.

Trong bối cảnh đó, việc học thêm kỹ năng số, hiểu cách vận hành của AI và biết ứng dụng công nghệ vào công việc hằng ngày đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng trên thị trường lao động.

AI có thể làm thay đổi cấu trúc việc làm trong nhiều ngành nghề, nhưng công nghệ này không phải lúc nào cũng là nguyên nhân duy nhất dẫn đến các đợt sa thải. Trong nhiều trường hợp, AI chỉ là một phần của bức tranh lớn hơn liên quan đến chiến lược kinh doanh, áp lực tài chính và quá trình chuyển đổi của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.