Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng làm việc với Viện Triết học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Theo Bộ trưởng, Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên của dữ liệu, AI và xã hội số. Tuy nhiên, đằng sau sự vận động của công nghệ là câu chuyện cốt lõi về con người, giá trị và ý nghĩa của sự phát triển – lĩnh vực mà triết học giữ vai trò trung tâm.

Khi nhân loại đứng trước biến đổi lớn, triết học “lên ngôi”

Phân tích mối quan hệ giữa triết học và các giai đoạn phát triển của xã hội, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định:

“Mỗi khi nhân loại đứng trước những thay đổi lớn, triết học lại giữ vai trò dẫn đường.”

Theo ông, trong thời đại AI, triết học không thể đứng ngoài cuộc, mà cần đồng hành và dẫn dắt, đặt nền tảng tư duy cho việc xây dựng chính sách về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bộ trưởng nhấn mạnh: người duy nhất có thể dẫn dắt xã hội trong kỷ nguyên AI chính là triết học.

Triết học không chỉ có nhiệm vụ giải thích thực tại, mà còn cần định hình con đường phát triển quốc gia, giúp Việt Nam xây dựng một nền tảng tư tưởng mới: hiện đại, hội nhập nhưng vẫn giữ được bản sắc Việt Nam.

Triết học đồng hành cùng Nhà nước và xã hội

Theo Bộ trưởng, triết học cần:

• Đồng hành cùng Nhà nước trong hoạch định chính sách;
• Gắn bó với xã hội và người dân;
• Tham gia trực tiếp vào việc định nghĩa mục tiêu phát triển dài hạn của quốc gia.

Một quốc gia muốn phát triển bền vững không chỉ cần công nghệ tiên tiến, mà còn cần một con đường tư tưởng rõ ràng. Trong bối cảnh đó, triết học có sứ mệnh làm rõ vai trò của con người trong thời đại AI, phát triển công nghệ mà không đánh mất nhân tính, hội nhập toàn cầu nhưng không hòa tan bản sắc.

Viện Triết học: Từ nghiên cứu hàn lâm đến trung tâm tư duy chiến lược

Tại buổi làm việc, lãnh đạo Viện Triết học đã báo cáo về kết quả hoạt động giai đoạn 2021–2025, với nhiều nhiệm vụ nghiên cứu cấp nhà nước, công bố khoa học trong nước và quốc tế, cùng các hoạt động tư vấn chính sách.

Trong định hướng giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến 2045, Viện Triết học đặt mục tiêu tái định vị vai trò, chuyển từ mô hình “viện nghiên cứu hàn lâm thuần túy” sang “viện nghiên cứu chiến lược về triết học”, trở thành:

• Trung tâm nghiên cứu triết học hàng đầu khu vực;
• Địa chỉ tin cậy trong tư vấn chiến lược cho Đảng và Nhà nước;
• Nơi cung cấp nền tảng tư duy, giá trị và chuẩn mực cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thách thức về nguồn lực và yêu cầu đổi mới

Bên cạnh những kết quả đạt được, Viện Triết học cũng thẳng thắn nêu các khó khăn về:

• Cơ chế, chính sách nghiên cứu;
• Kinh phí và hạ tầng;
• Nguồn nhân lực còn thiếu và chưa đồng đều về chuyên môn.

Trong khi đó, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết đã đẩy mạnh hoạt động tư vấn chính sách, hội thảo khoa học cấp quốc gia, đồng thời tổ chức đào tạo kỹ năng AI, trợ lý ảo và chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ, viên chức.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng dành phần lớn thời gian để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của cán bộ tại Viện Triết học và Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Triết học dẫn đường trong kỷ nguyên số

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định triết học phải đứng ở trung tâm của lịch sử, nhất là khi thế giới đang chuyển dịch nhanh dưới tác động của AI và công nghệ số.

Ông gợi mở Viện Triết học cần:

• Tham gia sâu hơn vào tư vấn chính sách;
• Tiên phong nghiên cứu đạo đức AI, triết học dữ liệu, triết học về nhà nước số và xã hội số;
• Góp phần định hình giá trị và bản sắc Việt Nam trong môi trường số.

Theo Bộ trưởng, triết học không chỉ đặt ra câu hỏi, mà phải giúp xã hội tìm ra câu trả lời, không chỉ phân tích hiện tại mà còn định hình tương lai. Những người làm triết học không còn đứng ngoài sân khấu, mà cần đi trước, mở đường cho sự phát triển của đất nước trong thế kỷ XXI.

“Đất nước đang cần các nhà triết học hơn bao giờ hết. Triết học không chỉ để hiểu thế giới, mà để cùng nhau xây dựng một con đường và một tương lai cho Việt Nam.”