Tội phạm sử dụng công nghệ cao là gì?

Căn cứ khoản 1 Điều 3 Nghị định 25/2014/NĐ-CP quy định về khái niệm “tội phạm có sử dụng công nghệ cao” như sau:

“1. Tội phạm có sử dụng công nghệ cao là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự có sử dụng công nghệ cao.”

Theo quy định trên, tội phạm có sử dụng công nghệ cao là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự có sử dụng công nghệ cao. Hay nói cách khác, tội phạm có sử dụng công nghệ cao là hành vi vi phạm pháp luật được thực hiện thông qua các phương tiện điện tử, mạng Internet, hoặc các phần mềm, thiết bị công nghệ nhằm chiếm đoạt tài sản, xâm phạm quyền riêng tư, phá hoại hệ thống thông tin, hoặc thực hiện các hành vi lừa đảo.

Các dạng tội phạm công nghệ cao phổ biến

Tội phạm sử dụng công nghệ cao ngày càng tinh vi và phức tạp, gây thiệt hại lớn về tài chính, an ninh và quyền riêng tư. Dưới đây là những hình thức tội phạm công nghệ cao phổ biến nhất hiện nay:

1. Lừa đảo trực tuyến:

Đây là hình thức phạm tội phổ biến, lợi dụng sự thiếu cảnh giác của người dùng để chiếm đoạt tài sản. Một số dạng lừa đảo phổ biến gồm:

• Giả mạo website ngân hàng, ví điện tử để đánh cắp thông tin đăng nhập và rút tiền từ tài khoản nạn nhân.
• Lừa đảo đầu tư tài chính (tiền ảo, đa cấp online) bằng cách dụ dỗ nạn nhân tham gia với hứa hẹn lợi nhuận cao.
• Mạo danh người thân, bạn bè trên mạng xã hội để vay tiền hoặc nhờ chuyển khoản.

2. Đánh cắp thông tin cá nhân:

Tội phạm sử dụng các phương pháp như:

• Giả mạo email, tin nhắn để dụ dỗ nạn nhân cung cấp thông tin tài khoản, mật khẩu ngân hàng…
• Sử dụng một phần mềm gián điệp (Keylogger, spyware,…) để theo dõi thao tác bàn phím và truy cập hệ thống của nạn nhân.
• Tấn công qua đường truyền wifi công cộng để thu thập dữ liệu của người dùng.

3. Tấn công hệ thống và đánh cắp dữ liệu:

Tội phạm sử dụng các kỹ thuật tấn công mạng để:

• Xâm nhập hệ thống doanh nghiệp, tổ chức nhằm đánh cắp dữ liệu quan trọng (dữ liệu khách hàng, thông tin tài chính).
• Phá hoại hệ thống bằng cách xóa dữ liệu, làm gián đoạn dịch vụ.
• Tấn công từ chối dịch vụ (DDoS) nhằm đánh sập website của doanh nghiệp hoặc cơ quan nhà nước.

Đánh cắp dữ liệu là một trong những hành vi phạm tội của tội phạm công nghệ cao

4. Phát tán mã độc:

Tội phạm sử dụng các phần mềm độc hại để:

• Mã hóa dữ liệu và tống tiền (Ransomware) – yêu cầu nạn nhân trả tiền chuộc để khôi phục dữ liệu.
• Cài đặt trojan, backdoor để kiểm soát máy tính của nạn nhân từ xa.
• Biến máy tính thành botnet để thực hiện các cuộc tấn công mạng quy mô lớn.

5. Lừa đảo và chiếm đoạt tài sản qua mạng:

Tội phạm sử dụng công nghệ cao để thực hiện các hành vi như:

• Tấn công tài khoản ngân hàng, ví điện tử bằng cách lấy cắp OTP hoặc hack tài khoản.
• Giả mạo sàn giao dịch, ứng dụng đầu tư để chiếm đoạt tiền của nhà đầu tư.
• Thực hiện giao dịch gian lận trên thẻ tín dụng thông qua thông tin thẻ bị đánh cắp.

Các tội phạm công nghệ cao được quy định trong Bộ luật Hình sự

Theo các Điều 285 đến Điều 294 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định về các tội phạm có sử dụng công nghệ cao như sau:

• Tội sản xuất, mua bán, trao đổi hoặc tặng cho công cụ, thiết bị, phần mềm để sử dụng vào mục đích trái pháp luật (Điều 285);
• Tội phát tán chương trình tin học gây hại cho hoạt động của mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử (Điều 286);
• Tội cản trở hoặc gây rối loạn hoạt động của mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử (Điều 287);
• Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông (Điều 288);
• Tội xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác (Điều 289);
• Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản (Điều 290);
• Tội thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng (Điều 291);
• Tội sử dụng trái phép tần số vô tuyến điện dành riêng cho mục đích cấp cứu, an toàn, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, quốc phòng, an ninh (Điều 293);
• Tội cố ý gây nhiễu có hại (Điều 294);

Tội phạm công nghệ cao sẽ dùng mạng máy tính, mạng viễn thông,… để chiếm đoạt tài sản

Khi bị tội phạm công nghệ cao xâm phạm, bạn cần phải làm gì?

Trong trường hợp bạn bị tội phạm công nghệ cao xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp, để giảm thiểu, hạn chế thiệt hại, bạn cần phải:

1. Giữ bình tĩnh và xác định mức độ thiệt hại:

Trước hết, bạn cần phải xem xét, đánh giá xem mình đã bị xâm phạm theo hình thức nào? Có thể là một trong các hình thức như:

• Tài khoản ngân hàng, ví điện tử bị tấn công?
• Mất quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội, email?
• Bị lừa đảo chuyển tiền qua mạng?
• Dữ liệu cá nhân bị đánh cắp hoặc rò rỉ?

Từ đó, bạn sẽ xác định rõ được hướng xử lý phù hợp trong tình huống trên.

2. Lập tức thay đổi mật khẩu và bảo mật tài khoản:

Trong trường hợp bạn bị tội phạm công nghệ cao xâm phạm thông qua hình thức tấn công tài khoản ngân hàng, ví điện tử, hay làm mất quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội, email… bạn cần lập tức thay đổi mật khẩu của tài khoản bị xâm phạm, đặc biệt là tài khoản ngân hàng, mạng xã hội, email…

Đồng thời, bạn cần phải bảo mật tài khoản của mình bằng các kích hoạt bảo mật 2 lớp nhằm tăng cường bảo vệ tài khoản đó. Ngoài ra, bạn nên kiểm tra lịch sử đăng nhập tài khoản đó xem xét có thiết bị lạ đăng nhập hay không.

3. Liên hệ ngân hàng, nhà cung cấp dịch vụ để khóa tài khoản:

Nếu bị lừa đảo tài chính hoặc nghi ngờ thông tin thẻ bị đánh cắp, hãy ngay lập tức:

• Gọi tổng đài ngân hàng, ví điện tử để khóa tài khoản và ngăn chặn giao dịch trái phép.
• Yêu cầu kiểm tra lịch sử giao dịch để phát hiện giao dịch bất thường.
• Nếu bị mất tiền, đề nghị ngân hàng hỗ trợ truy vết và tạm giữ số tiền đã chuyển nếu có thể.

4. Thu thập bằng chứng để trình báo cơ quan chức năng:

Sau khi xác định được hình thức xâm phạm của tội phạm công nghệ cao, bạn nên tiến hành thu thập, lưu lại tất cả các thông tin, bằng chứng có liên quan đến vụ việc, chẳng hạn như:

• Tin nhắn, email lừa đảo.
• Ảnh chụp màn hình giao dịch, tài khoản bị hack.
• Thông tin số tài khoản hoặc số điện thoại kẻ lừa đảo.

Sau đó, bạn cần tập hợp tất cả bằng chứng, chứng cứ trên và trình báo ngay đến cơ quan chức năng (chẳng hạn như công an phường nơi bạn sinh sống) để được sự giúp đỡ từ các cơ quan có thẩm quyền.

5. Cảnh báo người thân, bạn bè để tránh bị lừa đảo tiếp theo:

Trong trường hợp, nhiều tội phạm công nghệ cao lợi dụng tài khoản bị hack của nạn nhân để giả mạo, tiếp tục lừa đảo thêm người thân, bạn bè của bạn. Cho nên, bạn cần phải:

• Đăng bài cảnh cáo trên mạng xã hội để tránh có người khác bị lừa;
• Liên hệ ngay bạn bè, người thân… để thông báo, cảnh giác với sự việc trên.

6. Nhờ Luật sư giúp đỡ:

Trong trường hợp, bạn bị tội phạm công nghệ cao lừa đảo, chiếm đoạt số tiền lớn hoặc bị xâm phạm quyền, lợi ích khác nghiêm trọng, bạn có thể nhờ đến sự hỗ trợ từ luật sư để họ có thể hướng dẫn bạn cách tố cáo, khởi kiện một cách hợp pháp. Nếu như có phát sinh thiệt hại trên thực tế từ hành vi phạm tội, bạn cũng có thể nhờ luật sư tư vấn, hỗ trợ trong việc xác định thiệt hại được bồi thường và yêu cầu bồi thường thiệt hại một cách hợp pháp, đúng quy định. Ngoài ra, luật sư còn có thể làm đại diện trước phiên tòa để bảo vệ quyền lợi cho bạn nếu có xảy ra tranh tụng trước tòa.

Nếu bạn đang có nhu cầu tìm kiếm một hãng luật uy tín, giàu kinh nghiệm, LHLegal là sự lựa chọn hàng đầu dành cho bạn. Vì LHLegal là nơi quy tụ đội ngũ Luật sư giỏi, giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tranh tụng và công nghệ, an ninh mạng… Chúng tôi cam kết đủ khả năng để xử lý các vụ việc như:

• Lừa đảo trực tuyến, đánh cắp tài khoản ngân hàng;
• Xâm nhập hệ thống, chiếm đoạt thông tin cá nhân, doanh nghiệp;
• Phát tán mã độc, tống tiền qua mạng;
• Vi phạm bản quyền, sở hữu trí tuệ trên môi trường số;
• …

Vai trò của luật sư trong việc xử lý tội phạm sử dụng công nghệ cao

Luật sư đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc tư vấn pháp lý, bảo vệ quyền lợi của khách hàng và hỗ trợ các cơ quan chức năng trong việc xử lý các vụ án liên quan đến công nghệ cao. Vai trò của luật sư cụ thể như sau:

1. Tư vấn pháp lý và phòng ngừa rủi ro:

• Tư vấn cho cá nhân và doanh nghiệp về bảo mật thông tin để tránh bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
• Hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng chính sách bảo vệ dữ liệu theo quy định pháp luật, tránh bị tấn công mạng.
• Tư vấn về các quy định pháp luật liên quan đến giao dịch trực tuyến, bảo mật tài chính nhằm giảm thiểu nguy cơ bị tội phạm công nghệ cao nhắm đến.

Luật sư sẽ tư vấn, hỗ trợ nạn nhân bị tội phạm sử dụng công nghệ cao xâm phạm

2. Đại diện bảo vệ quyền lợi cho nạn nhân: 

• Giúp nạn nhân thu thập bằng chứng, chuẩn bị hồ sơ khởi kiện khi bị lừa đảo qua mạng, bị hack tài khoản hoặc mất tiền do tấn công mạng.
• Tư vấn về quyền lợi, hỗ trợ pháp lý trong quá trình tố giác tội phạm.
• Làm việc với cơ quan công an, tòa án để giúp nạn nhân đòi lại tài sản hoặc xử lý kẻ phạm tội.

3. Tham gia bào chữa cho bị can, bị cáo 

• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người bị truy tố khi có dấu hiệu oan sai hoặc mức hình phạt chưa phù hợp.
• Hỗ trợ bị can, bị cáo trong quá trình điều tra để đảm bảo đúng quy trình tố tụng và các quyền lợi hợp pháp của họ.
• Tư vấn về các yếu tố giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và hỗ trợ trong quá trình xét xử.

4. Hỗ trợ cơ quan điều tra và tố tụng 

• Phối hợp với cơ quan chức năng để làm rõ các vụ án công nghệ cao như lừa đảo qua mạng, xâm nhập hệ thống, phát tán mã độc.
• Phân tích các yếu tố pháp lý trong các vụ án liên quan đến công nghệ cao để xác định hành vi vi phạm.
• Tư vấn cho các cơ quan quản lý về việc hoàn thiện hệ thống pháp luật để xử lý tội phạm mạng hiệu quả hơn.

5. Tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tội phạm công nghệ cao 

• Tổ chức hội thảo, đào tạo doanh nghiệp về an toàn thông tin và các biện pháp phòng chống tội phạm mạng.
• Viết bài phân tích pháp luật, cảnh báo về các hình thức lừa đảo công nghệ cao để nâng cao nhận thức cộng đồng.

Nếu như bạn cần tìm một luật sư giỏi để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi bị tội phạm công nghệ cao xâm phạm, bạn có thể cân nhắc lựa chọn LHLegal – Đội ngũ luật sư giỏi, chuyên sâu luật hình sự và có kinh nghiệm thực tế trong nhiều vụ án lớn cung cấp các dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp như:

• Tư vấn phòng ngừa rủi ro pháp lý: Hướng dẫn cá nhân, doanh nghiệp nâng cao bảo mật thông tin, tránh trở thành nạn nhân của tội phạm mạng.
• Bảo vệ quyền lợi nạn nhân: Thu thập chứng cứ, đại diện khách hàng làm việc với công an, ngân hàng để xử lý vụ việc.
• Tố tụng và tranh tụng: Đại diện khách hàng khởi kiện, yêu cầu bồi thường thiệt hại trong các vụ án công nghệ cao.
• …

Đội ngũ Luật sư và cộng sự LHLegal

Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi và phức tạp, việc xử lý đúng pháp luật là điều vô cùng quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Với đội ngũ luật sư nhiều kinh nghiệm, LHLegal tự tin đồng hành cùng khách hàng trong việc tư vấn, bảo vệ quyền lợi và hỗ trợ xử lý các vụ việc liên quan đến tội phạm sử dụng công nghệ cao, từ giai đoạn điều tra đến xét xử, đảm bảo đúng quy định pháp luật và quyền lợi chính đáng cho khách hàng.