Tại hội thảo khoa học quốc gia “Trí tuệ nhân tạo cho mật mã và an toàn thông tin”, Trung tá, TS Nguyễn Thế Hùng, Trưởng phòng Phát triển phần mềm Viện Nghiên cứu 486, Bộ Tư lệnh 86, Bộ Quốc phòng, đã chia sẻ một số kết quả bước đầu trong ứng dụng AI phục vụ chuyển đổi số.

Theo ông, AI không nên được triển khai như một công cụ đơn lẻ mà cần được nhìn nhận như một quá trình chuyển đổi năng lực tổng thể, trong đó dữ liệu, hạ tầng và nền tảng số là những điều kiện tiên quyết.

Xây dựng dữ liệu và hạ tầng làm nền tảng cho AI

Theo Trung tá, TS Nguyễn Thế Hùng, AI đang phát triển với tốc độ rất nhanh, đặc biệt là AI tạo sinh và các mô hình nền tảng.

Trong lĩnh vực quốc phòng, công nghệ này được kỳ vọng hỗ trợ hiện đại hóa trang bị, nâng cao năng lực chỉ huy, xử lý thông tin và bảo đảm an toàn trên môi trường số.

Bộ Quốc phòng thời gian qua đã tập trung phát triển hạ tầng số, đồng thời xây dựng và duy trì 58 cơ sở dữ liệu chuyên ngành và dùng chung trong toàn quân.

Đây được xem là nguồn tài nguyên quan trọng để triển khai các ứng dụng AI quy mô lớn.

Song song với đó, các nền tảng số dùng chung, hệ sinh thái số ngành và AI Hub cũng được xây dựng nhằm hỗ trợ tích hợp AI vào nhiều hoạt động nghiệp vụ.

AI được đưa vào hỗ trợ chỉ huy và quản lý

Riêng tại Bộ Tư lệnh 86, nhiều hệ thống phục vụ chuyển đổi số đã được triển khai, trong đó có Trung tâm Dữ liệu Bộ Quốc phòng miền Bắc, hệ thống quản lý văn bản tích hợp chữ ký số và phòng họp thông minh.

Một số ứng dụng AI cũng đã được đưa vào sử dụng.

Hệ thống thư ký ảo có khả năng tự động ghi chép và tóm tắt nội dung hội nghị.

Trợ lý ảo hỗ trợ tra cứu, hỏi đáp thông tin phục vụ các hoạt động nghiệp vụ.

Bên cạnh đó là hệ thống thông tin chỉ đạo điều hành với các chức năng như đăng nhập một lần, chữ ký số và quản lý nhiệm vụ tập trung.

Mục tiêu của những ứng dụng này là rút ngắn thời gian xử lý thông tin, giảm các thao tác thủ công và hỗ trợ lãnh đạo, chỉ huy tiếp cận dữ liệu nhanh hơn.

AI có thể hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ an ninh mạng

Một lĩnh vực khác được đánh giá có nhiều tiềm năng là an toàn thông tin.

AI có thể hỗ trợ phân tích lượng dữ liệu lớn, nhận diện dấu hiệu bất thường, phát hiện sớm mối đe dọa và hỗ trợ phân tích mã độc.

Trong môi trường số ngày càng phức tạp, việc tự động hóa một phần quy trình giám sát có thể giúp tăng tốc phản ứng trước các sự cố.

AI cũng có thể được ứng dụng trong hậu cần, kỹ thuật và quản trị nhằm tối ưu nguồn lực, thay vì chỉ tập trung vào các nhiệm vụ thuần công nghệ.

Thách thức lớn nhất vẫn là độ tin cậy

Dù tiềm năng lớn, AI vẫn tồn tại nhiều giới hạn.

Theo Trung tá, TS Nguyễn Thế Hùng, một trong những vấn đề đáng chú ý là hiện tượng “ảo giác”, khi hệ thống có thể đưa ra câu trả lời sai nhưng trình bày với mức độ tự tin cao.

Trong môi trường quốc phòng, nơi các quyết định có thể liên quan đến những tình huống quan trọng, yêu cầu về độ chính xác và khả năng kiểm chứng càng cao.

Do đó, AI phù hợp nhất ở vai trò hỗ trợ phân tích và ra quyết định, trong khi con người vẫn phải giữ vai trò kiểm soát, đánh giá và chịu trách nhiệm cuối cùng.

Tiếp tục đầu tư hạ tầng và nguồn nhân lực AI

Để mở rộng ứng dụng AI, Bộ Quốc phòng được đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn và mô hình quản trị dữ liệu, qua đó tạo nền tảng triển khai thống nhất.

Hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu và các nền tảng dùng chung cũng cần được ưu tiên đầu tư để phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai AI.

Bên cạnh công nghệ, nguồn nhân lực vẫn là yếu tố then chốt.

Bộ Quốc phòng đang chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ có khả năng kết hợp kiến thức AI, dữ liệu với chuyên môn nghiệp vụ; phát triển các trung tâm nghiên cứu chuyên sâu và thúc đẩy chương trình “Bình dân học vụ số”.

Theo hướng này, ứng dụng AI không chỉ nhằm đưa thêm công nghệ vào hệ thống mà phải tạo hiệu quả thực tế trong quản lý, chỉ huy, xử lý thông tin và bảo đảm an toàn.

Trong quá trình chuyển đổi số của Bộ Quốc phòng, AI vì vậy được định hướng trở thành công cụ hỗ trợ nâng cao năng lực tổng thể, nhưng phải đi cùng dữ liệu đáng tin cậy, hạ tầng đủ mạnh và cơ chế kiểm soát chặt chẽ.