Đây là nhận định được Giáo sư Rick Bennett – Phó Hiệu trưởng, Phó Chủ tịch Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) – chia sẻ tại Hội thảo “Ứng dụng AI: Tối ưu quy trình trong sản xuất” tổ chức ngày 16/12 tại TP.HCM.

Bài toán then chốt: Triển khai AI đúng cách và đúng thời điểm

Theo Giáo sư Rick Bennett, ngành sản xuất Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. AI không còn là công nghệ dành riêng cho các tập đoàn lớn mà đã trở thành đòn bẩy chiến lược, có thể áp dụng linh hoạt cho cả doanh nghiệp quy mô lớn lẫn doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).

“Vấn đề cốt lõi với doanh nghiệp Việt Nam hiện nay không còn là quyết định ứng dụng AI, mà là xác định phương thức triển khai AI sao cho hiệu quả, có trách nhiệm, phù hợp với nguồn lực và mức độ sẵn sàng của từng đơn vị”, ông nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, một nhà máy lắp ráp điện tử quy mô vừa tại Bắc Ninh đã ứng dụng hệ thống thị giác máy tính dựa trên các mô hình AI mã nguồn mở, giúp:

• Tăng tốc độ phát hiện lỗi lên 400%
• Giảm 15% tỷ lệ phế phẩm
• Giải quyết triệt để tình trạng lỗi cao trong khâu hàn vi mạch

Đây là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả thiết thực của AI khi được triển khai đúng bài bản.

AI và định hướng chuyển đổi số quốc gia

Đồng quan điểm, bà Cao Thị Phi Vân – Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) – cho biết AI đang mở ra phương thức vận hành hoàn toàn mới cho doanh nghiệp sản xuất, phù hợp với định hướng phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

AI giúp doanh nghiệp:

• Cắt giảm chi phí vận hành
• Nâng cao năng suất và độ chính xác
• Tăng tính ổn định và khả năng kiểm soát quy trình

Tuy nhiên, việc triển khai AI cũng đặt ra nhiều thách thức về dữ liệu, nguồn nhân lực, chi phí đầu tư, khả năng tích hợp hệ thống và lộ trình phù hợp, đòi hỏi doanh nghiệp phải có chiến lược rõ ràng, tránh đầu tư dàn trải hoặc kém hiệu quả.

AI không chỉ là công nghệ, mà là một hệ sinh thái

Theo các chuyên gia, AI cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái toàn diện, được xây dựng trên ba trụ cột cốt lõi:

• Con người: Năng lực của đội ngũ lãnh đạo, kỹ sư và người lao động
• Quy trình: Cách thức tổ chức vận hành, lập kế hoạch và ra quyết định
• Công nghệ: Dữ liệu, công cụ AI và hệ thống tự động hóa

Nếu thiếu nguồn nhân lực phù hợp và lộ trình triển khai rõ ràng, ngay cả những công nghệ tiên tiến nhất cũng khó tạo ra giá trị bền vững.

Các chuyên gia chia sẻ về phương thức triển khai AI một cách hiệu quả

Yếu tố con người – chìa khóa của chuyển đổi AI thành công

Theo Tiến sĩ Dương Hồng Loan – Cố vấn Chiến lược cấp cao Đại học Anh Quốc Việt Nam, Viện trưởng Viện Sáng kiến Việt Nam – chiến lược triển khai AI cần được “may đo” theo quy mô doanh nghiệp:

• Doanh nghiệp vừa và nhỏ: Ưu tiên các giải pháp AI thực tiễn, tối ưu chi phí như chatbot chăm sóc khách hàng, dự báo tồn kho, phân tích dữ liệu hỗ trợ ra quyết định.
• Doanh nghiệp lớn: Hướng tới tự động hóa toàn diện, kiểm soát chất lượng thông minh, xử lý dữ liệu thời gian thực và quản trị rủi ro tài chính.

Đặc biệt, con người được xác định là trung tâm của chiến lược chuyển đổi số. Lộ trình nâng cao năng lực số nên bắt đầu từ những bước nhỏ, sau đó tăng dần mức độ phức tạp. Song song đó, doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa học tập liên tục:

• Lãnh đạo tiên phong làm chủ công nghệ
• Quản lý ứng dụng AI hiệu quả trong quy trình
• Người lao động chủ động nâng cao kỹ năng số

Công tác đào tạo cần chuyển sang các chương trình chuyên sâu, dài hạn (1–3 tháng), gắn với thực hành trên các bài toán kinh doanh thực tế.

TP.HCM tiên phong trong chiến lược phát triển AI

Với lợi thế là siêu đô thị tập trung nguồn nhân lực trẻ, chất lượng cao, TP.HCM được đánh giá có đủ điều kiện để đi đầu trong ứng dụng AI.

Trong giai đoạn 2026–2030, Thành phố xác định khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng chủ lực, với các mục tiêu:

• Chi cho R&D đạt 2–3% GRDP
• Dành 4–5% tổng chi ngân sách hằng năm cho khoa học – công nghệ và chuyển đổi số
• Phấn đấu kinh tế số chiếm 30–40% GRDP, hướng tới trung tâm đổi mới sáng tạo quốc tế

Đáng chú ý, TP.HCM đã ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình phổ cập AI cho công dân giai đoạn 2025–2030, nhằm trang bị kiến thức và kỹ năng ứng dụng AI cho toàn xã hội, từ cán bộ công chức, người lao động đến học sinh, sinh viên, góp phần xây dựng nguồn nhân lực cho đô thị thông minh và nền kinh tế số.