AI giải mã não bộ:  Từ suy nghĩ đến ngôn ngữ

Nhóm chuyên gia của Meta đã tiến hành hai nghiên cứu quan trọng để tìm hiểu cách bộ não sản sinh ngôn ngữ và biến ý nghĩ thành câu chữ.

Ở nghiên cứu đầu tiên, họ sử dụng AI để giải mã tín hiệu não và tái tạo các câu chữ mà tình nguyện viên đang đánh máy.

Trong nghiên cứu thứ hai, AI được sử dụng để lập bản đồ toàn bộ quá trình bộ não tạo ra ngôn ngữ, từ việc hình thành ý tưởng đến khi chúng được chuyển thành văn bản.

Công nghệ này có tiềm năng giúp phát triển giao diện não – máy tính không xâm lấn, hỗ trợ những người bị tổn thương não hoặc mất khả năng giao tiếp. Trước đây, các giao diện tương tự thường đòi hỏi cấy ghép vào não để đạt độ chính xác cao, nhưng nghiên cứu mới mở ra cơ hội tạo ra các thiết bị đeo thông minh, dễ sử dụng hơn.

Cách AI “Đọc” suy nghĩ bằng sóng não

Nghiên cứu đầu tiên sử dụng một kỹ thuật quét não tiên tiến có tên từ não đồ (MEG). MEG theo dõi hoạt động của các neuron bằng cách đo từ trường do các xung điện trong não tạo ra. Khi tình nguyện viên gõ bàn phím để nhập câu chữ, AI sẽ phân tích dữ liệu MEG và giải mã tín hiệu não để dự đoán những ký tự họ đang gõ.

Kết quả cho thấy, mô hình AI có thể xác định chính xác 68% ký tự mà người tham gia nhập vào. Những chữ cái phổ biến được nhận diện chính xác hơn, trong khi các ký tự ít xuất hiện như “Z” hay “K” có tỷ lệ lỗi cao hơn. Đặc biệt, khi AI mắc lỗi, nó thường thay thế bằng ký tự nằm gần chữ mục tiêu trên bàn phím QWERTY, chứng tỏ hệ thống đang thực sự sử dụng tín hiệu não để dự đoán ký tự thay vì chỉ đoán ngẫu nhiên.

Hiểu cách não bộ hình thành ngôn ngữ

Nghiên cứu thứ hai đào sâu hơn vào cơ chế bộ não sản sinh ngôn ngữ. Nhóm chuyên gia đã sử dụng MEG để ghi lại 1.000 hình ảnh chụp não mỗi giây trong quá trình tình nguyện viên gõ một số câu. Qua phân tích, họ phát hiện bộ não tạo ra ngôn ngữ theo từng giai đoạn:

Hình thành ý tưởng: Bộ não đầu tiên xử lý thông tin về bối cảnh và ý nghĩa của câu chữ.

Biểu trưng ngôn ngữ: Tiếp theo, nó tạo ra biểu trưng tương ứng cho từng từ, âm tiết và chữ cái.

Thực hiện thao tác gõ: Cuối cùng, não bộ chuyển thông tin này thành hành động thực tế trên bàn phím.

Hướng tới thiết bị giao tiếp không xâm lấn

Sự kết hợp giữa hai nghiên cứu này có thể giúp các nhà khoa học phát triển thiết bị đeo thông minh, cho phép người mất khả năng nói có thể giao tiếp dễ dàng hơn mà không cần phẫu thuật cấy ghép.

Dù hiện tại, công nghệ MEG vẫn còn khá cồng kềnh và chỉ hoạt động tốt trong môi trường phòng thí nghiệm, nhưng với sự tiến bộ của AI và công nghệ quét não, trong tương lai, chúng ta có thể thấy những thiết bị gọn nhẹ, có thể sử dụng hàng ngày. Đây sẽ là một bước tiến mang tính cách mạng, giúp hàng triệu người trên thế giới kết nối lại với cộng đồng thông qua chính suy nghĩ của mình.