Shadow AI là gì?

Shadow AI là các công cụ trí tuệ nhân tạo được cài đặt, sử dụng mà không có sự giám sát hoặc cho phép chính thức của tổ chức, doanh nghiệp. Điều này dẫn đến tình trạng:

• Không kiểm soát được luồng dữ liệu gửi đến bên thứ ba;
• Không có cơ chế bảo vệ thông tin nội bộ;
• Tăng nguy cơ rò rỉ dữ liệu, đánh cắp thông tin cá nhân và bị lợi dụng vào hành vi phạm pháp.

Khi người dùng vô tình “nuôi lớn” rủi ro

Chị Minh – một người sáng tạo nội dung trên mạng xã hội – thường xuyên sử dụng các công cụ AI để tăng tốc công việc. Tuy nhiên, chị không biết rằng việc sử dụng nhiều nền tảng AI khác nhau, không rõ nguồn gốc hoặc không có chính sách bảo mật rõ ràng, có thể khiến:

• Dữ liệu cá nhân bị thu thập và chia sẻ trái phép;
• Nội dung công việc bị truy cập hoặc sao chép mà không được sự đồng ý;
• Tài khoản có thể bị mạo danh hoặc sử dụng cho mục đích xấu.

62% tổ chức không kiểm soát được việc nhân viên dùng AI

Một khảo sát gần đây cho thấy: 62% tổ chức thừa nhận không kiểm soát được hoàn toàn việc nhân viên sử dụng các công cụ AI bên ngoài. Điều này tạo ra lỗ hổng nghiêm trọng trong:

• Hệ thống bảo mật nội bộ;
• Quản lý thông tin doanh nghiệp;
• Phòng ngừa tấn công mạng từ bên ngoài.

Đặc biệt trong bối cảnh tội phạm mạng xuyên quốc gia ngày càng tinh vi, sự chủ quan trong kiểm soát AI có thể khiến các tổ chức Việt Nam trở thành mục tiêu tấn công dễ dàng.

Shadow AI – “Quả bom mạng” trong kỷ nguyên số

Theo các chuyên gia an ninh mạng, Shadow AI đang bị ví như “quả bom hẹn giờ” bởi:

• Không có đơn vị chịu trách nhiệm khi rò rỉ dữ liệu;
• Không thể xác minh nguồn gốc xử lý thông tin của hệ thống AI;
• Dễ bị hacker lợi dụng để xâm nhập hệ thống hoặc mạo danh tổ chức.

Việc lạm dụng AI mà thiếu kiến thức, thiếu quản lý sẽ khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro không lường, từ mất uy tín, thiệt hại tài chính cho đến vi phạm pháp luật về dữ liệu.

Giải pháp: Khai thác có kiểm soát – Bước đi bền vững

Để ứng dụng AI hiệu quả nhưng an toàn, các tổ chức và cá nhân nên:

• Thiết lập chính sách rõ ràng về việc sử dụng công cụ AI trong nội bộ;
• Giám sát luồng dữ liệu ra vào các hệ thống số;
• Chỉ sử dụng các nền tảng AI uy tín, có chính sách bảo mật minh bạch;
• Đào tạo nhân viên về rủi ro công nghệ và kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân.

Trí tuệ nhân tạo là xu thế không thể đảo ngược trong chuyển đổi số. Tuy nhiên, khai thác AI một cách thiếu kiểm soát sẽ mang lại nhiều rủi ro hơn lợi ích. Shadow AI cần được nhận diện và quản lý chặt chẽ, nhằm đảm bảo an toàn cho tổ chức và người dùng trong kỷ nguyên số.