Dự thảo Luật Công nghiệp Công nghệ số không chỉ là một bước tiến mới trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý về công nghệ số mà còn là nền tảng quan trọng để thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế số tại Việt Nam. Nếu được thông qua và triển khai hiệu quả,  luật này sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thu hút đầu tư nước ngoài về các lĩnh vực công nghệ, trí tuệ nhân tạo, tài sản số,…

Dưới đây là những điểm mới quan trọng đã được dự thảo luật đề cập:

Công nghiệp Bán dẫn

Công nghiệp bán dẫn là một ngành công nghiệp nền tảng trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, có ảnh hưởng sâu rộng tới mọi mặt đời sống kinh tế – xã hội, quốc phòng và an ninh quốc gia.

Ngành công nghiệp bán dẫn được đánh giá có vai trò rất quan trọng và đang trở thành trụ cột kinh tế hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới. Theo Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Hoa Kỳ (SIA), với nhu cầu ngày càng tăng đối với các thiết bị điện tử và tiến bộ công nghệ, thị trường bán dẫn toàn cầu được dự báo sẽ đạt 600 tỷ USD vào năm 2025, tăng 14% so với năm 2023…

Trong cuộc đua về “Công nghiệp bán dẫn” Viettel và FPT là hai doanh nghiệp Việt Nam tiên phong và đã đạt được những thành tựu ban đầu. FPT đã ra mắt sản phẩm IoT đầu tiên ứng dụng trong ngành y tế, trong khi Viettel đã sản xuất chip phục vụ thiết bị 5G. Không chỉ dừng lại ở thiết kế, với vai trò đầu tàu dẫn dắt ngành bán dẫn Việt Nam tiến lên, FPT và Viettel còn định hướng tự chủ sản xuất và đóng gói chip trong tương lai.

Một trong những mảng sáng quan trọng trong “bức tranh bán dẫn Việt Nam” là nhiều tập đoàn lớn trên thế giới như Samsung, Hana Micron Vina và Hanmi Semiconductor đã thiết lập nhà máy sản xuất chất nền đóng gói, bảng mạch in và thiết bị đóng gói bán dẫn tại Việt Nam, trong khi Intel và Amkor đã xây dựng cơ sở đóng gói và kiểm thử bán dẫn tại Việt Nam.

Tại Mục 4 của Dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số đã quy định chi tiết về Công nghiệp bán dẫn bao gồm:

(i) Nguyên tắc phát triển;

(ii) Phạm vi hoạt động;

(iii) Việc nghiên cứu phát triển sản phẩm bán dẫn;

(iv) Hợp tác quốc tế trong phát triển công nghiệp bán dẫn;

(v) Cơ chế, chính sách đặc biệt cho phát triển công nghiệp bán dẫn.

Trí tuệ nhân tạo (AI)

Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể hiểu một cách đơn giản là công nghệ tính toán, xử lý dữ liệu để máy móc mô phỏng hành vi thông minh của con người, đặc biệt là khả năng suy nghĩ và lập luận, năng lực giao tiếp, học hỏi và thích nghi.

Trí tuệ nhân tạo là một trong các công nghệ số cốt lõi nhất, là xu hướng phát triển tất yếu nhưng cần bảo đảm việc phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đúng định hướng.

Tại mục 5 Dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số đã quy định nguyên tắc quản lý và phát triển AI. AI phục vụ sự thịnh vượng và hạnh phúc con người phải đảm bảo minh bạch và giải thích được, có trách nhiệm giải trình, công bằng và không phân biệt đối xử, tôn trọng các giá trị đạo đức và giúp con người, bảo vệ quyền riêng tư, tiếp cận bao trùm, an ninh và bảo mật, kiểm soát được, quản lý dựa trên rủi ro, đổi mới có trách nhiệm và khuyến khích hợp tác quốc tế.

Trí tuệ nhân tạo là một trong các công nghệ số cốt lõi, là xu hướng phát triển tất yếu

Tài sản số, tài sản mã hóa

Tài sản số là tài sản vô hình, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo ra, phát hành, lưu trữ, chuyển giao, xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử và được pháp luật bảo hộ như quyền tài sản phù hợp với quy định pháp luật dân sự, sở hữu trí tuệ và pháp luật khác có liên quan. Tài sản mã hóa là một loại tài sản số.

Điều 10 Dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số đã định nghĩa rất rõ về tài sản số như sau:

“Tài sản số là sản phẩm công nghệ số được tạo ra, phát hành, chuyển giao và xác thực quyền sở hữu bằng công nghệ chuỗi khối, có giá và quyền tài sản theo quy định của pháp luật về dân sự và pháp luật có liên quan.”

Tài sản số bao gồm:

• Token chứng khoán/tài sản mã hóa dạng chứng khoán;
• Token thanh toán;
• Token tiện ích và token hỗn hợp các loại trên.

Bộ Tài chính sẽ là cơ quan có trách nhiệm chủ trì phối hợp với các bộ, ngành ban hành hoặc xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành quy định quản lý tài sản số, tổ chức cung ứng dịch vụ tài sản số.

Các bộ, ngành trong phạm vi quản lý ngành, lĩnh vực của mình chịu trách nhiệm ban hành hoặc xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành quy định quản lý liên quan đến tài sản số trong ngành, lĩnh vực của mình phụ trách.

Việc quản lý tài sản số đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa:

• Các quy trình quản lý, công nghệ và con người;
• Bảo đảm tính toàn vẹn và xác thực;
• Bảo đảm an toàn, an ninh thông tin, quản lý rủi ro;
• Bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm giải trình;
• Có thể chuyển giao, tương thích với các hệ thống khác;
• Quản lý theo vòng đời;
• Bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ, tuân thủ pháp luật và hỗ trợ phát triển bền vững.

Cơ chế thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ công nghệ số

Tại Mục 3 Dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số đã đề cập một nội dung quan trọng mới về Cơ chế thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ công nghệ số. Theo đó:

• Cơ chế thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ công nghệ số (sau đây gọi là cơ chế thử nghiệm) là việc cho phép thử nghiệm tạm thời có kiểm soát và được giới hạn về không gian, thời gian, phạm vi, đối tượng thử nghiệm đối với sản phẩm, dịch vụ công nghệ số.
• Sản phẩm, dịch vụ công nghệ số được xem xét áp dụng cơ chế thử nghiệm là sản phẩm, dịch vụ công nghệ số có tính đổi mới sáng tạo, có khả năng mang lại hiệu quả cao, đột phá về kinh tế – xã hội hoặc tạo ra mô hình kinh doanh mới bằng cách hội tụ trong lĩnh vực công nghệ số hoặc giữa công nghệ số và các ngành lĩnh vực khác mà chưa có pháp luật điều chỉnh hoặc khác với quy định của pháp luật hiện hành , cụ thể thuộc một trong hai trường hợp sau:
  • Trường hợp các luật hoặc quy định quản lý việc cấp phép không đưa ra các tiêu chuẩn, tiêu chí, yêu cầu quản lý cho việc áp dụng cho sản phẩm, dịch vụ công nghệ số hội tụ;
  • Trường hợp việc áp dụng tiêu chuẩn, tiêu chí, yêu cầu quản lý trong các luật hoặc quy định quản lý việc cấp phép chưa rõ ràng hoặc chưa hợp lý.

Mục tiêu triển khai cơ chế thử nghiệm

• Thúc đẩy đổi mới sáng tạo việc ứng dụng các sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trong các ngành kinh tế – xã hội;
• Tạo môi trường thử nghiệm nhằm đánh giá rủi ro, chi phí, lợi ích của sản phẩm, dịch vụ công nghệ số thử nghiệm;
• Hạn chế rủi ro xảy ra khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ công nghệ số do doanh nghiệp tham gia thử nghiệm cung cấp;
• Kết quả triển khai, thử nghiệm là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật trong trường hợp cần thiết.

Kết quả triển khai, thử nghiệm là căn cứ giúp cơ quan có thẩm quyền đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật

Việc triển khai thử nghiệm phải đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc được quy định tại Điều 68 Dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số. Bao gồm:

• Bảo đảm bình đẳng giữa các doanh nghiệp trong việc tham gia và thực hiện các quyền, nghĩa vụ trong quá trình thử nghiệm.
• Bảo đảm công khai, minh bạch về tiêu chí, điều kiện, quy trình đánh giá lựa chọn.
• Việc doanh nghiệp được tham gia thử nghiệm không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được cấp giấy phép để cung ứng sản phẩm, dịch vụ công nghệ số thử nghiệm ra thị trường.
• Doanh nghiệp không tham gia thử nghiệm chưa được cho phép tham gia thử nghiệm phải tuân thủ quy định hiện hành về doanh nghiệp, đầu tư và pháp luật khác có liên quan.

Trên đây là những điểm mới quan trọng của Dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số được LHLegal tổng hợp và phân tích. Hy vọng hữu ích đối với Quý bạn đọc.